GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 7007001392026 | GENETİK VE BİTKİ ISLAHI | Ders | 1 | 1 | 2,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilere kalıtımın temel prensiplerini, genetik materyalin yapısı ve işleyişini kavratmak; bu temel üzerine bitki ıslahının amaç, yöntem ve stratejilerini öğreterek, klasik ve modern ıslah tekniklerinin bitkisel üretimde verim, kalite ve stres toleransını artırmaya yönelik nasıl kullanıldığını anlatmaktır. Öğrencinin, genetik prensipleri bir ıslah programı tasarımına uygulayabilme ve güncel ıslah yaklaşımlarını değerlendirebilme yetisi kazanması hedeflenir.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğr. Gör. Dr. Hakan YILDIZ
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Genetik materyalin yapısını ve temel kalıtım prensiplerini açıklar. |
| 2 | Sitogenetik temel süreçleri (mitoz, mayoz) ve bunların kalıtımla ilişkisini yorumlar. |
| 3 | Kantitatif ve kalitatif özelliklerin kalıtım biçimlerini ayırt eder. |
| 4 | Bitki ıslahının amaç ve stratejilerini, gen kaynaklarının önemini kavrayarak açıklar. |
| 5 | Farklı seleksiyon ve melezleme yöntemlerini karşılaştırır, bir ıslah hedefine uygun yöntemi önerir. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
-
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Genetik konularının soyut ve matematiksel içeriği nedeniyle derste bol örnek çaprazlama problemi çözülmesi önerilir.
Dersin İçeriği
Genetiğin temel kavramları; Mendel kalıtımı ve kalıtım kalıpları; kantitatif kalıtım ve poligenik özellikler; sitogenetik temel bilgiler (mitoz, mayoz, kromozom yapısı, ploidi); DNA replikasyonu, transkripsiyon ve translasyon; mutasyon ve mutasyon ıslahı; popülasyon genetiği temel ilkeleri; bitki ıslahının tanımı, hedefleri ve tarihsel gelişimi; ıslah materyalinin toplanması ve gen kaynakları; seleksiyon yöntemleri ; melezleme teknikleri ve heterosis; poliploidi ıslahı; modern ıslah yöntemleri; tescil, çeşit koruma ve tohumculuk mevzuatına giriş.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Genetiğe giriş: temel kavramlar (gen, genom, kromozom, alel), genetiğin tarihsel gelişimi | Anlatım, soru-cevap | Ders izlencesinin incelenmesi |
| 2 | Mendel kalıtımı: | Anlatım, problem çözme | Önceki hafta notlarının gözden geçirilmesi |
| 3 | Sitogenetik temel bilgiler: mitoz, mayoz, kromozom yapısı ve davranışı | Anlatım, gösteri (video/animasyon) | Hücre bölünmesi konusunun ön okuması |
| 4 | Kantitatif kalıtım ve poligenik özellikler; kalıtım derecesi (heritabilite) kavramı | Anlatım, problem çözme, soru-cevap | Mendel kalıtımı konusunun tekrarı |
| 5 | Popülasyon genetiği temel ilkeleri: | Anlatım, problem çözme | İlgili ders notlarının önceden okunması |
| 6 | Mutasyon: türleri, oluşum mekanizmaları ve mutasyon ıslahında kullanımı | Anlatım, tartışma | Genetik materyalin yapısı konusunun tekrarı |
| 7 | Ara Sınav | Yazılı sınav | 1-6. hafta konularının tekrarı |
| 8 | Bitki ıslahına giriş: tanım, hedefler, tarihsel gelişim; gen kaynakları ve germplazm | Anlatım, tartışma | Güncel ıslah haberlerinin taranması |
| 9 | Seleksiyon yöntemleri: kitle seleksiyonu, saf hat seleksiyonu | Anlatım, örnek olay incelemesi | Bitki ıslahı giriş konusunun tekrarı |
| 10 | Melezleme yöntemleri: pedigri, geriye melezleme (backcross) ve heterosis | Anlatım, problem çözme, gösteri | Seleksiyon yöntemleri konusunun tekrarı |
| 11 | Islah Teknikleri | Anlatım, tartışma, literatür tarama | Melezleme yöntemleri konusunun tekrarı |
| 12 | Hücre ve doku kültürü yöntemleri | Anlatım, gösteri (video/animasyon) | Islah teknikleri konusunun gözden geçirilmesi |
| 13 | Çeşit geliştirme | Anlatım, tartışma, sunum | Dönem projelerinin hazırlanması |
| 14 | Final Sınavı | Yazılı sınav | 1-13. hafta konularının tekrarı |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Bitki Islahı Ders Kitabı, Prof. Dr. Orhan KURT, Ondokuz Mayıs Üniversitesi yayınları no:43 Ders sunumları (PowerPoint) Görsel/video materyaller (mitoz-mayoz animasyonları, melezleme teknikleri videoları) Örnek problem seti ve çözümlü sorular
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
1 Anlatım- Genetik ve ıslah kavramlarının teorik çerçevesinin sunumla aktarılması 2 Soru / Cevap- Her hafta sonunda kavram kontrolü ve anlık geri bildirim alma 3 Tartışma- Güncel ıslah programları, tescilli çeşitler ve GDO/moleküler ıslah etiği üzerine sınıf tartışması 4 Problem Çözme- Mendel kalıtımı, çaprazlama oranları, Hardy-Weinberg hesaplamaları üzerinde uygulamalı problem çözümü 5 Beyin Fırtınası- Bir ıslah hedefine (kuraklık toleransı, verim artışı vb.) ulaşmak için yöntem önerileri geliştirme 6 Ölçme ve Değerlendirme- Ara sınav ve final sınavına yönelik tekrar, örnek soru çözümü
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 1 | 1 | 1 |
| Beyin Fırtınası | 1 | 1 | 1 |
| Bireysel Çalışma | 10 | 5 | 50 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 54 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | |
| ÖÇ 1 | 4 | 2 | 2 | 2 | 4 | 3 | 3 | 2 | 2 | 1 | 2 |
| ÖÇ 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 3 | 3 | 4 | 3 | 1 | 1 | 1 |
| ÖÇ 3 | 4 | 4 | 3 | 2 | 4 | 5 | 4 | 2 | 1 | 1 | 1 |
| ÖÇ 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 3 | 1 | 2 | 2 |
| ÖÇ 5 | 4 | 5 | 5 | 3 | 4 | 5 | 5 | 4 | 3 | 3 | 4 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek