GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 5018001172018 | İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ | Seçmeli Ders Grubu | 1 | 1 | 2,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin temel amacı; geleceğin sağlık profesyonellerine çalışma hayatında karşılaşabilecekleri fiziksel, biyolojik, kimyasal ve psikososyal risk etmenlerini tanıtmak; iş kazaları ve meslek hastalıklarını önlemeye yönelik yasal, teknik ve tıbbi koruma yöntemlerini öğreterek profesyonel bir `güvenlik kültürü` ve `farkındalık` kazandırmaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
SİBEL TURAL
Öğrenme Çıktıları
| 1 | İSG Temel Kavramları ve Tarihsel Gelişim: İSG'nin tanımı, kapsamı ve Hammurabi Kanunları'ndan günümüze uzanan tarihsel sürecini analiz eder. |
| 2 | Çalışan ve İşverenin görev/sorumlulukları hakkında bilgi, Çalışma ortamı ile ilgili yasal düzenlemeler, Dünya da ve Türkiye'de İSG ile ilgili kurum kuruluşlar, |
| 3 | Risk Değerlendirmesi ve Tehlike Sınıflandırması: İş yerindeki tehlike sınıflarını (NACE kodları) belirler ve sistematik risk analizi yöntemlerini uygular. |
| 4 | İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları Analizi: İş kazalarının unsurlarını ve meslek hastalıklarının (A-E grupları) oluşum nedenlerini tıbbi ve teknik açıdan açıklar. |
| 5 | Risk Kontrol Hiyerarşisi Uygulaması: Tehlikeleri kaynağında yok etme (eliminasyon), ikame ve mühendislik kontrolleri stratejilerini önceliklendirir. |
| 6 | Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Yönetimi: Standartlara uygun KKD seçimi, doğru kullanımı ve bakım süreçlerini yönetir. |
| 7 | Fiziksel Risk Etmenleri Yönetimi: Gürültü, titreşim, termal konfor, aydınlatma ve basınç gibi faktörlerin sağlık etkilerini değerlendirir. |
| 8 | Biyolojik ve Kimyasal Tehlikelerin Kontrolü: Mikroorganizmalar ve tehlikeli kimyasallarla (SDS formları) güvenli çalışma protokollerini uygular. |
| 9 | Ergonomi ve Antropometrik Tasarım: İş istasyonlarını ve çalışma yöntemlerini insan fizyolojisine ve bilişsel kapasitesine uygun hale getirir. |
| 10 | Psikososyal Risk ve Stres Yönetimi: Mobbing, tükenmişlik ve iş stresi gibi faktörleri tanımlayarak önleyici stratejiler geliştirir. |
| 11 | Yangın, Patlama ve Acil Durum Yönetimi: Yangın sınıflarını, söndürme tekniklerini ve acil durum tahliye planlarını organize eder. |
| 12 | Güvenlik İşaretleri ve İletişimi: Emniyet renkleri ve piktogramları standartlara uygun şekilde yorumlar ve uygular. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
İş sağlığı ve güvenliğinin gelişimi, temel ilkeler hakkında bilgi, Çalışan ve İşverenin görev/sorumlulukları hakkında bilgi, sağlığa zararlı fiziksel, kimyasal , biyolojik, psikoloji ve ergonomik etmenler hakkında bilgi, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili dünyada ve Ülkemizdeki gelişmeleri kurum kuruluşları hakkında bilgi Iş sağlığı güvenliği ile ilgili yasal düzenlemeler hakkında bilgi, işe giriş ve periyodik muayeneler ilgili bilgi kazandırmak.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | İş Sağlığı ve Güvenliği Dersine Giriş ve Temel Kavramlar İSG’nin tanımı, kapsamı ve önemi. Sağlık sektöründe İSG’nin yeri: "Kendini koruyamayan, başkasını koruyamaz" ilkesi. Temel kavramlar: Tehlike, risk, olay, ramak kala ve güvenlik kültürü. | ||
| 2 | İSG Tarihçesi ve Mevzuat Dünyada ve Türkiye’de İSG’nin tarihsel gelişimi (Hammurabi Kanunları'ndan günümüze). 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Kapsam, hak ve yükümlülükler. İşverenin sorumlulukları ve çalışanların hakları (çalışmaktan kaçınma hakkı vb.). | ||
| 3 | Risk Değerlendirmesi ve Yönetimi İş yeri tehlike sınıfları (Az Tehlikeli, Tehlikeli, Çok Tehlikeli) ve NACE kodları. Risk değerlendirme ekibi ve süreci. Risk kontrol hiyerarşisi: Eliminasyon, ikame, mühendislik kontrolleri, idari kontroller ve KKD. | ||
| 4 | İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları 5510 Sayılı Kanun’a göre iş kazası tanımı ve unsurları. Meslek hastalıklarının sınıflandırılması (A, B, C, D, E grupları). Sağlık çalışanlarında sık görülen kazalar (kesici-delici alet yaralanmaları) ve meslek hastalıkları. | ||
| 5 | Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD) KKD tanımı, yasal dayanağı ve seçim kriterleri (CE işareti). Vücut bölgelerine göre KKD türleri (baş, göz, kulak, solunum, el ve vücut koruyucular). Sağlık sektöründe spesifik KKD kullanımı ve önemi. | ||
| 6 | Fiziksel Risk Etmenleri - I (Gürültü, Titreşim, Termal Konfor) Gürültü ve titreşimin sağlık etkileri ve sınır değerler. Termal konfor parametreleri: Nem, hava akımı, radyant ısı. Hasta Bina Sendromu (HBS) ve Hipotermi. | ||
| 7 | Fiziksel Risk Etmenleri - II (Aydınlatma ve Basınç) Aydınlatma türleri ve iş verimliliğine etkileri. Yüksek ve düşük basınçta çalışma: Dekompresyon (vurgun) hastalığı. Basınçlı kaplarla çalışmada güvenlik önlemleri. | ||
| 8 | vize haftası | ||
| 9 | Fiziksel Risk Etmenleri - III (Ergonomi) Ergonominin alt dalları: Fiziksel, bilişsel ve organizasyonel ergonomi. Antropometri ve iş istasyonu tasarımı. Sağlık çalışanlarında kas-iskelet sistemi hastalıkları ve hasta taşıma teknikleri. | ||
| 10 | Radyasyon ve Radyasyondan Korunma İyonlaştırıcı ve iyonlaştırıcı olmayan radyasyon türleri. Radyasyondan korunma prensipleri: Zaman, Mesafe, Zırhlama. ALARA (As Low As Reasonably Achievable) prensibi ve doz limitleri. | ||
| 11 | Biyolojik Risk Etmenleri Mikroorganizmaların sınıflandırılması (Grup 1, 2, 3 ve 4). Enfeksiyon zinciri ve bulaş yolları. Biyogüvenlik düzeyleri ve tıbbi atık yönetimi. | ||
| 12 | Kimyasal maddeleri fiziksel (patlayıcı, alevlenir), sağlık (toksik, aşındırıcı, kanserojen) ve çevresel etkilerine göre GHS (Küresel Uyumlaştırılmış Sistem) kriterlerine uygun olarak sınıflandırır. Güvenlik Bilgi Formlarını (SDS/MSDS) Analiz Eder. | ||
| 13 | Psikososyal Risk Etmenleri İş stresi, tükenmişlik (burnout) ve mobbing. İş yükü, vardiyalı çalışma ve rol çatışmaları. Psikososyal risklerle mücadele ve örgütsel destek. | ||
| 14 | Parlama, Patlama ve Yangın Yanma kimyası ve yangın sınıfları (A, B, C, D, E, F). Söndürme yöntemleri ve söndürme ajanları. ATEX (Patlayıcı Ortamlar) ve patlamadan korunma prensipleri. | ||
| 15 | Güvenlik İşaretleri ve Acil Durum Yönetimi Emniyet renkleri ve işaret levhaları (Yasak, Uyarı, Emir, Acil Çıkış). Acil durum planlarının hazırlanması ve ekiplerin oluşturulması. Tahliye stratejileri ve tatbikat yönetimi. | ||
| 16 | FİNAL | ||
| 17 | BÜTÜNLEME |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1. İş Güvenliği Uzmanlığı (Konu Anlatımı) Temel Eğitim Tüm Konular 6. Baskı İris Akademi 2015 2. Diğer Sağlık Personeli (Konu Anlatımı) Temel Eğitim Tüm Konular 7. Baskı İris Akademi 2015 3. Diğer Sağlık Personeli (Ders Notları) Gülay Şengel Nisan 2015 4. Ali Naci Bilir İş Sağlığı ve Güvenliği, Hacettepe Üniversitesi Yayınları, 2013 5. İLO Encyclopaedia of Occupational Health and Safety http://www.ilo org/safework/WCMS_113329/lang--en/index.htm 6. Mark A Friend and JamesP.Fundamentals of Occupational Health and Safety, Fourth Edition,2007. 7. İşyeri Hemşiresi-Diğer Sağlık Personeli Temel İSG Kitabı,Dr. Mahmut Yaman, Öğr. Gör. Yücel Karakuş, Dr. Nihat Şahbaz 2015
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Final Sınavı | 2 | 4 | 8 |
| Derse Katılım | 2 | 3 | 6 |
| Bireysel Çalışma | 6 | 4 | 24 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 2 | 8 | 16 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 2 | 7 | 14 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 70 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | PÇ 17 | PÇ 18 | PÇ 19 | PÇ 20 | PÇ 21 | PÇ 22 | PÇ 23 | |
| ÖÇ 1 | 2 | ||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 2 | 2 | 2 | |||||||||||||||||||||
| ÖÇ 3 | 5 | 5 | 4 | ||||||||||||||||||||
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 3 | ||||||||||||||||||||
| ÖÇ 5 | 5 | 4 | 5 | ||||||||||||||||||||
| ÖÇ 6 | 4 | 5 | 2 | ||||||||||||||||||||
| ÖÇ 7 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||||||||||||
| ÖÇ 8 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||||||||||||
| ÖÇ 9 | 4 | 5 | 2 | ||||||||||||||||||||
| ÖÇ 10 | 4 | 5 | 1 | ||||||||||||||||||||
| ÖÇ 11 | 5 | 5 | 5 | ||||||||||||||||||||
| ÖÇ 12 | 5 | 5 | 4 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek