GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
9025001092020 ÖLÇME TEKNİĞİ Ders 1 1 2,00

Dersin Seviyesi

Önlisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Dersin Amacı / Purpose of the Course: Bu ders ile öğrencinin; fiziki, mekanik, akışkanlar mekaniğine dayalı ve elektriksel tüm temel büyüklüklerin ölçüm prensiplerini kavranması, birim sistemleri ve dönüşümlerini yapabilmesi, ölçme hatalarını analiz edebilmesi, multimetre/avometre, osiloskop, ölçü trafoları ve pensampermetre gibi endüstriyel test ve ölçü aletlerini doğru tekniklerle kullanabilme yetkinliği kazanması amaçlanmaktadır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Öğr. Gör. Okan ÖZ

Öğrenme Çıktıları

1 (Fiziksel Büyüklükleri ve Akışkan Parametrelerini Ölçebilme): Uzunluk, kesit alanı, çap, hacim, kütle, debi, akış hızı, sıcaklık, basınç, moment ve ses gibi mekanik ve fiziksel büyüklükleri uygun ölçüm yöntemleriyle belirler ve gerekli mühendislik hesaplamalarını yapar.
2 (Birim Dönüşümlerini Yapabilme ve Ölçü Aletlerini Seçebilme): SI birim sistemindeki temel/türetilmiş büyüklükleri birbirine dönüştürür; doğruluk, hassasiyet (duyarlılık), ölçme alanı ve ölçme sınırı kriterlerine göre doğru ölçü aletini seçer.
3 (Temel Elektriksel Büyüklükleri Ölçebilme ve Hata Analizi Yapabilme): Avometre/Multimetre kullanarak AC/DC devrelerde akım, gerilim ve RLC parametrelerini ölçer; tekrarlı ölçümler üzerinden ölçme hatalarını ve sapmaları analiz eder.
4 (Endüstriyel Ölçüm Aletlerini, Trafoları ve Güç Ölçüm Sistemlerini Kullanabilme): Pensampermetre ile hat kesmeden akım ölçer; osiloskop ile sinyal/frekans analizi yapar; ölçü trafolarını, güç ve enerji metreleri kullanarak AC devrelerde güç ve enerji ölçümlerini gerçekleştirir.

Öğretim Sistemi

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Dersin İçeriği

Uzunluk, kesit, alan, çap, hacim, kütle/ağırlık, debi, akış hızı, sıcaklık, basınç, moment ve ses gibi fiziksel ve akışkan büyüklüklerinin ölçümü; Uluslararası Birim Sistemi (SI), birim dönüşümleri ve türetilmiş büyüklükler; ölçme terimleri (doğruluk, hassasiyet, ölçme alanı, ölçme sınırı) ve ölçme hataları ile tekrarlı ölçümlerde hata analizi; direnç, bobin, kondansatör (RLC) ölçümleri; Avometre/Multimetre kullanımı ile AC/DC akım ve gerilim ölçüm teknikleri; hat kesmeden akım ölçümü (pensampermetre); frekans ölçümü, osiloskop yapısı ve sinyal analizi; akım ve gerilim ölçü trafoları; AC/DC sistemlerde aktif, reaktif, görünür güç ve enerji ölçüm metotları.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Konular (Teorik) Uygulama Öğretim Yöntem ve Teknikleri Ön Hazırlık
1 Ölçme tekniğine giriş; fiziksel büyüklük kavramı; uzunluk, alan ve geometrik ölçümler. Kumpas, mikrometre ve şerit metre ile temel boyut ölçüm uygulamaları. Yüz yüze anlatım, gösterip yaptırma, problem çözme. Uzunluk ve alan ölçü birimlerinin incelenmesi.
2 Dairesel kesit ve çap ölçümü; eğim ölçümü; borularda kesit alanı hesaplamalar Farklı boru ve iletken çaplarının ölçülmesi; çapı verilen boruların kesit alanı hesaplamaları. Anlatım, uygulamalı örnek problem çözümü. Geometrik kesit alanı formüllerinin gözden geçirilmesi.
3 Hacim, kütle ve yoğunluk ölçümleri; akışkanlarda hacimsel debi ve akış hızı bağıntıları, moment ölçümü. Su tanklarında yükseklik ve taban çapına göre kütle/hacim hesaplama; debi ve akış hızı problemlerinin çözümü. Anlatım, problem çözme, vaka çalışması. Akışkanlar mekaniği temel kavramları (yoğunluk, debi) hakkında araştırma yapılması.
4 Tork/Moment ölçüm teknikleri; ses ve ışık fiziksel büyüklükleri ve ölçüm cihazları (desibelmetre/sonometre, lüksmetre). Ortam ses ve ışık şiddetinin dijital ölçüm cihazlarıyla ölçülmesi Anlatım, deneysel gösterim. Ses ve ışık birimlerinin (dB, Lux, Candela) incelenmesi.
5 Akışkan parametreleri; akışkanlarda sıcaklık ve basınç birimleri; sıcaklık ve basınç ölçümünde kullanılan dijital ve analog ölçü cihazları. Dijital termometre, manometre ve basınç transmitterleri ile ölçüm gösterimi Anlatım, görsel ve cihaz tanıtımı. Basınç (Pascal, Bar) ve sıcaklık ($^\circ\text{C}$, Kelvin) birimlerinin araştırılması.
6 Ölçme ve ölçü aletleri karakteristikleri; ölçü aletine ait temel terimler: doğruluk, hassasiyet (duyarlılık), ölçme alanı (range) ve ölçme sınırı kavramları. Ölçü aletlerinin skala ve hassasiyet değerlerinin incelenmesi. Anlatım, grup tartışması, örnek incelemesi. Ölçü aletleri kataloglarından skala aralıklarının incelenmesi.
7 Uluslararası Birim Sistemi (SI); temel ve türetilmiş birimler; birim sembolleri, tanımları ve dönüşümleri. SI birim dönüşüm problemleri ve fiziksel/elektriksel büyüklük tablolarının doldurulması. Anlatım, alıştırma ve problem çözme. Önekler (Milli, Mikro, Kilo, Mega) ve çarpanlarının tekrar edilmesi.
8 ARA SINAV VE GENEL TEKRAR Ara sınav uygulaması ve ilk 7 haftalık kapsama ait genel konu tekrarı.
9 Ölçme hataları türleri (sistematik, rastgele, kişisel hatalar); tekrarlı ölçümlerde hata analizi ve ortalama değer hesabı. Uygulama örnekleri inceleme, veri analizi. İstatistiksel ortalama ve hata hesabı formüllerinin gözden geçirilmesi.
10 Temel elektriksel büyüklükler (akım, gerilim, direnç); Avometre/Multimetre yapısı, özellikleri, ölçme aralığı ve hassasiyeti; Direnç ve Bobin ölçüm teknikleri. Avometre ile farklı direnç ve bobin değerlerinin ölçülmesi, aralık seçiminin ölçüm hassasiyetine etkisi. Uygulama örnekleri inceleme, veri analizi. Ohm Kanunu ve Avometre kademe ayarlarının incelenmesi
11 Kondansatör ve RLC ölçümü; LCR metre kullanımı; Avometre ile 220V alternatif akım (AC) devresinde akım ve gerilim ölçümünde takip edilecek işlem adımları ve emniyet kuralları. 220V AC devrede Avometre'yi doğru kademeye (ACV/ACA) getirerek ve devreye uygun (seri/paralel) bağlayarak ölçüm yapılması. Uygulamalı gösterim, emniyet odaklı laboratuvar çalışması. AC gerilim ölçümünde iş güvenliği ve ölçü aleti bağlantı kurallarının okunması.
12 Hat kesmeden akım ölçüm teknikleri; Pensampermetre çalışma prensibi ve kullanım alanları (havai hatlar ve motor devreleri). Motor ve yük hatlarında devre kesilmeden pensampermetre ile akım ölçüm uygulamaları. Uygulamalı anlatım, gösterip yaptırma. İndüksiyon prensibi ve pensampermetre çalışma mantığının incelenmesi.
13 Frekans ölçümü ve Frekansmetreler; Osiloskop çalışma prensibi, yapısı, kontrol düğmeleri ve ekran üzerinden sinyal/frekans/gerilim analizi. Osiloskop ekranında AC sinyalin periyot, tepe gerilimi ve frekans değerlerinin ölçülmesi ve hesaplanması. Laboratuvar uygulaması, sinyal simülasyonu. Dalga boyu, periyot (T) ve frekans (f = 1/T) ilişkisinin incelenmesi.
14 Ölçü trafoları (Akım ve Gerilim trafoları yapısı ve emniyeti); Alternatif akım güç (aktif, reaktif, görünür güç) ve enerji ölçü aletleri (Wattmetre, Varmetre, Güç katsayısı metre, Elektrik sayaçları) AC yüklerde güç ve enerji ölçüm cihazlarının devreye bağlantı uygulamaları. Anlatım, şematik gösterim, laboratuvar incelemesi. AC devrelerde güç üçgeni ve birimlerinin (W, Var, VA) incelenmesi.

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Ders Notları pdf: T.C. Trakya Üniversitesi İpsala Meslek Yüksekokulu Elektronik ve Otomasyon Bölümü Ölçme Tekniği Sunumlar: Ölçme Tanımı ve Önemı, Birim Sistemleri, Uzunluk, Alan ve Hacim Ölçümü, Ağırlık, Basınç, Yoğunluk, Özgül Ağırlık, Akışkanlık, Sıcaklık ve Ölçümü, Egim, Kesit, Çap, Hız ve Devir, Işık, Ses, Ölçme, Ölçmede Hatalar, Ölçü Aletleri ve Sembolleri, Akım, Tanımı ve Ölçümü, Gerilim, Tanımı ve Ölçümü, Direnç, Bobin- Kondansatör_lcr, Frekans, Frekansmetre, Güç Katsayısı, Cosfimetre, Güç ve Ölçümü, Osilaskop, Sinyal Ölçümü, Ölçü Trafoları, İş, Enerji, Güç, Elektrik Sayaçları

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 75
Ev Ödevi 1 25
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 1 1
Final Sınavı 1 1 1
Derse Katılım 14 2 28
Bireysel Çalışma 14 2 28
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 1 4 4
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma 1 4 4
Ev Ödevi 1 5 5
Toplam İş Yükü (saat) 71

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12 PÇ 13 PÇ 14 PÇ 15 PÇ 16
ÖÇ 1 4 3 2
ÖÇ 2 4 3
ÖÇ 3 3 3 5
ÖÇ 4 3 4 2
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek