GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 9025002392026 | HİDROLİK PNÖMATİK | Seçmeli Ders Grubu | 2 | 3 | 4,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amacı; öğrencilere hidrolik ve pnömatik sistemlerin temel fiziksel prensiplerini, akışkan gücü teorisini, sistem elemanlarının (pompalar, kompresörler, valfler, silindirler, motorlar) yapısını ve sembollerini öğretmektir. Ayrıca öğrencilerin hidrolik ve pnömatik devre şemalarını okuma, temel mühendislik hesaplamalarını yapabilme ve vize sonrasında bilgisayar ortamında devre simülasyon yazılımlarını kullanarak (çift etkili silindir kumanda devreleri vb.) simülasyon, test ve arıza tespiti yapabilme becerilerini kazandırmaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğr. Gör. Okan ÖZ
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Temel Prensipleri Uygulama: Hidrolik ve pnömatik sistemlerin temel fizik ve gaz kanunlarını (Pascal, Bernoulli, Boyle-Mariotte) kullanarak basınç, kuvvet, debi, hız ve güç hesaplamalarını yapabilir. |
| 2 | Sistem Elemanlarını Tanıma ve Seçme: Güç ünitelerini, denetim valflerini (yön, basınç, akış ve lojik) ve eyleyicileri (silindirler, motorlar) yapısı, çalışma ilkeleri ve ISO 1219 sembolleriyle tanımlayıp seçebilir. |
| 3 | Akışkan ve Hava Hazırlığı Analizi: Hidrolik akışkanların (viskozite vb.) ve sıkıştırılmış havanın (FRL şartlandırma, kurutma) özelliklerini değerlendirerek sistem performansına etkilerini analiz edebilir. |
| 4 | Devre Şemalarını Okuma ve Tasarlama: Standart sembolleri kullanarak hidrolik ve pnömatik sistemlerin devre şemalarını okuyabilir, çizebilir ve temel mantıksal/sıralı kumanda devrelerini tasarlayabilir. |
| 5 | Simülasyon Yazılımı Kullanımı ve Arıza Tespiti: Bilgisayar ortamındaki devre simülasyon yazılımlarını kullanarak hidrolik ve pnömatik devreleri (çift etkili silindir kumanda devreleri vb.) tasarlayıp simüle edebilir, ödev/proje uygulamalarını gerçekleştirebilir ve sistem arızalarını analiz edebilir. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Hidrostatik ve hidrodinamik prensipler (Pascal, Bernoulli, Süreklilik Denklemi), hidrolik akışkanlar ve özellikleri, güç üniteleri, pompalar, hidrolik/pnömatik valfler, eyleyiciler (silindirler ve motorlar) ile hava hazırlama üniteleri (FRL, kurutucular) ve gaz kanunları. Dönemin ilk yarısında teorik esaslar, hesaplamalar ve semboller işlenmektedir. Dönemin ikinci yarısında (vize sonrası) ise bilgisayar destekli simülasyon yazılımları kullanılarak tek/çift etkili silindir kumanda devreleri, lojik devreler, sıralı çalışma devreleri tasarlanmakta, simülasyonu yapılmakta ve arıza arama yöntemleri uygulanmaktadır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Uygulama | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Hidroliğe Giriş, Temel Fiziksel Büyüklükler (Kütle, Kuvvet, Basınç, Debi), Birim Sistemler ve Dönüşümleri. | Birim dönüştürme problemleri, Katı ve Sıvı basıncı ile ilgili temel hesaplama örnekleri. | Sunum, Düz Anlatım, Soru-Cevap, Problem Çözme. | Temel fizik ders notlarının ve birim sistemlerinin gözden geçirilmesi. |
| 2 | Hidrostatik ve Hidrodinamik Prensipler: Pascal Kanunu, Süreklilik Denklemi, Bernoulli Denklemi ve Kavitasyon Olayı. | Pascal prensibine dayalı hidrolik kriko kuvvet-yüzey alanı hesapları, süreklilik denklemi ile boru çapı/akış hızı değişim hesaplamaları. | Anlatım, Örnek Problem Çözümü, Beyin Fırtınası. | Pascal ve Bernoulli prensipleri üzerine teorik okuma. |
| 3 | Hidrolik Akışkanlar ve Yağlar: Viskozite, Viskozite İndeksi (VI), Oksidasyon, Köpüklenme, Akma ve Alev Alma Noktası, Yağ Çeşitleri. | Çalışma ortamı sıcaklığı ve basıncına göre uygun hidrolik yağ seçimi örnek çalışması. | Örnek Olay İncelemesi, İnteraktif Tartışma. | Hidrolik yağ teknik bilgi föylerinin incelenmesi. |
| 4 | Hidrolik Depolar (Yağ Tankları), Isıtıcılar, Soğutucular, Sızdırmazlık Elemanları ve Filtreler (Emiş, Basınç, Dönüş hattı filtreleri). | Depo tasarımı incelemesi, filtre tıkanma durumlarının analizi ve filtre seçim hesapları. | Görsel Sunum, Şema İnceleme, Soru-Cevap. | Filtreleme yöntemleri üzerine okuma yapılması. |
| 5 | Hidrolik Pompalar: Dişli, Paletli ve Pistonlu Pompaların Çalışma İlkeleri, Verim ve Debi Hesapları. | Pompa debi (Q) ve teorik hidrolik güç (P) hesaplama problemleri. | Problem Çözme, Anlatım, Uygulamalı Hesaplama. | Pompa çeşitleri ve verim formüllerinin incelenmesi. |
| 6 | Hidrolik Valfler: Yön, Basınç ve Akış Kontrol Valfleri, ISO 1219 Sembolleri ve Merkez Konum Özellikleri. | Yön ve basınç kontrol valf sembollerinin çizimi ve çalışma ilkelerinin incelenmesi. | Sembol Çizim Çalışması, Soru-Cevap. | ISO 1219 hidrolik semboller kataloğunun incelenmesi. |
| 7 | Hidrolik Aktöatörler (Silindirler, Hidromotorlar) ve Akümülatörler: Kuvvet, Hız ve Güç Hesaplamaları. | Silindir itme/çekme kuvveti ve piston hızı hesaplama örnekleri, genel ara sınav öncesi tekrar. | Sayısal Problem Çözme, Genel Tekrar. | Vize öncesi tüm konuların ve formüllerin gözden geçirilmesi. |
| 8 | ARA SINAV | Arasınav Değerlendirmesi. | Sınav Değerlendirme, Geri Bildirim. | Arasınav konularının tekrarı. |
| 9 | Bilgisayar Destekli Simülasyon Yazılımına Giriş: Arayüz Tanıtımı, Kütüphane Kullanımı, Sembol Çizimi ve Temel Hidrolik Devre Oluşturma. | Simülasyon Ortamında: Tek etkili silindir ve emniyet valfli basit hidrolik devrenin simülasyon yazılımında çizimi, çalıştırılması ve ilk ödev görevinin tanımlanması. | Bilgisayar Destekli Gösterim/Uygulama, Gösterip Yaptırma. | Simülasyon programı arayüzünün ve eleman kütüphanesinin incelenmesi. |
| 10 | Hidrolik Kumanda Devreleri: Çift Etkili Silindir Kumandası, Hız Ayarı (Kısıcı Valfler) ve Basınç Ayarlı Devreler. | Simülasyon Ortamında: Çift etkili silindirin 4/2 ve 4/3 yön kontrol valfleri ile yön ve hız denetimi devrelerinin simülasyon yazılımında tasarımı, analizi ve ödev takibi. | Simülasyon Destekli Öğrenme, Ödev/Proje Uygulaması. | Yön kontrol valflerinin simülasyon kütüphanesindeki karşılıklarının incelenmesi. |
| 11 | Pnömatik Prensipler ve Havanın Hazırlanması: Gaz Kanunları (Boyle-Mariotte), Kompresörler, Kurutucular ve Şartlandırıcı (FRL) Ünitesi. | Basınçlı hava hazırlama elemanlarının çalışma prensipleri ve gaz kanunu hesaplama örnekleri. | Düz Anlatım, Problem Çözme, Görsel Gösterim. | FRL ünitesi ve kompresör yapıları üzerine okuma. |
| 12 | Pnömatik Valfler ve Mantık (Lojik) Elemanları: Yön Kontrol, VE (AND), VEYA (OR) Lojik Valfleri, Hızlı Boşaltma Valfi. | Simülasyon Ortamında: VE / VEYA lojik valfleri ile çift etkili silindirin emniyetli kumandası ve hızlı boşaltma valfli pnömatik devre simülasyonları. | Simülasyon Uygulaması, Problemlere Dayalı Öğrenme. | Pnömatik mantık kapılarının çalışma tablolarının incelenmesi. |
| 13 | Elektro-Hidrolik sıralı Çalışma Devreleri ve Çok İş Elemanlı Sistemler: Zaman Rölesi (Akülü Valf), Sınır Anahtarları ve Pnömatik/Hidrolik Sıralı Hareket Tasarımı. | Simülasyon Ortamında: Çift etkili silindirlerin ardışık (A+ B+ A- B-) otomatik çalışmasını sağlayan simülasyon devresi tasarımı ve çalıştırılması. | Devre Tasarımı, Simülasyon Çalışması, Ödev Sunumları. | Sıralı çalışma prensipleri ve sınır anahtarlı kumanda devrelerinin incelenmesi. |
| 14 | Hidrolik ve Pnömatik Sistemlerde Arıza Tespiti, Bakım Yöntemleri, Elektro-Pnömatik / Elektro-Hidrolik Sistemlere Genel Bakış ve Genel Tekrar. | Simülasyon Ortamında: Hatalı çizilmiş veya parametreleri yanlış ayarlanmış devrelerde arıza arama, simülasyon ile test etme ve genel dönem değerlendirmesi. | Örnek Olay Analizi, Simülasyonda Arıza Arama, Tartışma. | Tüm simülasyon ödevlerinin ve ders notlarının genel tekrarı. |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
DERS NOTLARI Araçlarda Hidrolik ve pnömatik Sistemler Deniz SÜTCÜ, Mehmet Nurullah İPEK, Sait ERTAŞ, MEB. Teknik Okullar için Hidrolik Pnömatik Faruk Kartal, Kitap. Elektrohidrolik Sistemler, Elektrik Elektronik Teknolojisi, MEB. Hidrolik Pnömatik Sistemler, Biyomedikal Cihaz Teknolojileri, MEB.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 75 |
| Ev Ödevi | 1 | 25 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 4 | 56 |
| Uygulama/Pratik | 6 | 2 | 12 |
| Problem Çözümü | 14 | 1 | 14 |
| Örnek Vaka İncelemesi | 6 | 1 | 6 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 4 | 4 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 8 | 8 |
| Ev Ödevi | 1 | 8 | 8 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 110 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | |
| ÖÇ 1 | 3 | 3 | 4 | |||||||||||||
| ÖÇ 2 | 3 | 4 | ||||||||||||||
| ÖÇ 3 | 3 | 3 | 2 | |||||||||||||
| ÖÇ 4 | 4 | 3 | ||||||||||||||
| ÖÇ 5 | 4 | 3 | 4 | 3 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek