GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 9025002392026 | HİDROLİK PNÖMATİK | Seçmeli Ders Grubu | 2 | 3 | 4,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Öğrencilere akışkan gücü sistemlerinin (hidrolik ve pnömatik) temel çalışma ilkelerini, devre elemanlarının yapısını ve sembollerini öğretmek; endüstriyel otomasyonda kullanılan hidrolik, pnömatik ve elektro-pnömatik devreleri Festo FluidSIM simülasyon yazılımı üzerinden tasarlama, analiz etme ve arıza tespiti yapabilme becerisi kazandırmaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
ÖĞR. GÖR. OKAN ÖZ
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Hidrolik ve pnömatik sistemlerin temel prensiplerini ve ISO 1219 normuna uygun devre sembollerini açıklar. |
| 2 | Pnömatik ve hidrolik güç elemanlarını, valfleri ve yardımcı ekipmanları görevlerine göre ayırt eder. |
| 3 | Festo FluidSIM yazılımının arayüzünü ve kütüphanelerini etkin bir şekilde kullanarak devre şemaları çizer. |
| 4 | Karmaşık otomasyon senaryoları için elektro-pnömatik ve hidrolik devrelerin simülasyonunu ve sıralı kontrol analizini gerçekleştirir. |
| 5 | FluidSIM ortamında sanal devre arızalarını tespit eder, analiz eder ve sistem parametrelerini (basınç, debi, hız) optimize eder. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Ders, teorik anlatımın yanı sıra bilgisayar laboratuvarında lisanslı/öğrenci sürümü Festo FluidSIM (FluidSIM Pneumatics / Hydraulics) yazılımı kullanılarak sanal simülasyon uygulamaları ile yürütülmektedir. Öğrencilerin bilgisayar laboratuvarındaki simülasyon çalışmalarına aktif katılımı zorunludur. Öğrencilerin ders dışında verilen sanal devre tasarımı ödevlerini zamanında teslim etmeleri beklenmektedir.
Dersin İçeriği
Bu ders; akışkanlar mekaniğinin temel ilkelerini, pnömatik ve hidrolik sistem bileşenlerini (şartlandırıcılar, pompalar, valfler, silindirler, motorlar), devre şemaları okuma ve ISO 1219 standartlarına uygun sembol bilgisini kapsar. Ders kapsamında ayrıca, endüstriyel otomasyon süreçlerine ait pnömatik, elektro-pnömatik ve hidrolik kumanda devrelerinin Festo FluidSIM yazılımı ile bilgisayar ortamında simülasyonu, ardışıl (sekans) kontrol tasarımı ve mantıksal devre analizi uygulamalı olarak işlenmektedir.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Uygulama | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Akışkan gücü sistemlerine giriş, pnömatik ve hidrolik sistemlerin karşılaştırılması, ISO 1219 normu ve semboller. | Festo FluidSIM arayüzünün tanıtılması, kütüphane kullanımı ve temel çizim araçları. | Anlatım, Gösterip Yaptırma, Yazılım Tabanlı Simülasyon. | FluidSIM yazılım kurulumu ve arayüz kılavuzunun incelenmesi. |
| 2 | Hava hazırlama üniteleri (Şartlandırıcı: Filtre, Basınç Regülatörü, Yağlayıcı) ve kompresörler. | FluidSIM ortamında hava hazırlama grubunun oluşturulması ve basınç parametrelerinin simülasyonu. | Anlatım, Yazılım Tabanlı Simülasyon. | Şartlandırıcı elemanlarının görevlerinin araştırılması. |
| 3 | Pnömatik aktöatörler: Tek etkili, çift etkili silindirler ve pnömatik motorlar. | luidSIM üzerinde tek ve çift etkili silindirlerin doğrudan ve dolaylı sürülme devreleri. | Anlatım, Gösterip Yaptırma, Bilgisayar Laboratuvarı. | Silindir çeşitleri ve kuvvet hesaplama formüllerinin incelenmesi. |
| 4 | Yön kontrol valfleri (2/2, 3/2, 5/2, 5/3) ve uyarılma yöntemleri (mekanik, kaslı, pnömatik). | FluidSIM'de farklı uyarılan yön kontrol valfleri ile silindir kontrol devrelerinin simülasyonu. | Anlatım, Yazılım Tabanlı Simülasyon, Problem Çözme. | Valf konumları ve akış yolları mantığının tekrarı. |
| 5 | Akış ve basınç kontrol valfleri (Hız ayar valfleri, Çabuk egzoz valfi, Mantık valfleri: VE / VEYA). | FluidSIM'de silindir hız ayarı, çabuk egzoz ve VE/VEYA mantık kapıları ile emniyet devreleri tasarımı. | Anlatım, Gösterip Yaptırma, Simülasyon. | Mantık kapılarının pnömatik karşılıklarının araştırılması. |
| 6 | Pnömatikte zamanlama (Zaman röleleri) ve basınca bağlı kontrol (Basınç sıralama valfi). | FluidSIM'de zamana ve basınca bağlı çalışan otomasyon senaryolarının sanal testi. | Anlatım, Problem Çözme, Simülasyon. | Pnömatik zaman rölesi çalışma prensibinin incelenmesi. |
| 7 | Çok silindirli pnömatik sistemler ve ardışık (sekans) kontrol teknikleri (Cascade yöntemi). | FluidSIM ortamında A+ B+ A- B- vb. silindir sekanslarının sinyal çakışmasız (Cascade) simülasyonu. | Anlatım, Gösterip Yaptırma, Uygulamalı Simülasyon. | Sinyal çakışması kavramı ve adım-diyagram çizimlerinin öğrenilmes |
| 8 | Ara Sınav (Vize). | FluidSIM Üzerinden Bilgisayar Destekli Uygulamalı Ara Sınav. | Ölçme ve Değerlendirme. | İlk 7 haftalık pnömatik devre tasarımlarının tekrarı. |
| 9 | Elektro-pnömatiğe giriş: Selenoid valfler, röleler, sınır anahtarları (limit switch) ve sensörler. | FluidSIM Electro-Pneumatics ortamında elektrik kumanda şeması çizimi ve temel silindir kontrolü. | Anlatım, Gösterip Yaptırma, Simülasyon | Temel kumanda tekniği ve röle mantığının gözden geçirilmesi. |
| 10 | Elektro-pnömatikte mühürleme devreleri, otomatik çevrim ve haberleşme elemanları. | FluidSIM'de röleli mühürleme ile sürekli çalışan (otomatik mod) elektro-pnömatik sistem simülasyonu. | Anlatım, Simülasyon Tabanlı Uygulama. | Mühürleme diyagramlarının incelenmesi. |
| 11 | Çok silindirli elektro-pnömatik sistemler ve adım dizisi tasarımı (Sinyal çakışmasının rölelerle çözümü). | FluidSIM üzerinde endüstriyel taşıma/paketleme ünitesi senaryolarının elektro-pnömatik simülasyonu. | Anlatım, Problem Çözme, Uygulamalı Simülasyon. | Çoklu sekans diyagramlarının çalışılması. |
| 12 | Hidrolik sistemlere giriş: Hidrolik yağlar, depolar, hidrolik pompalar ve güç üniteleri. | FluidSIM Hydraulics ortamında hidrolik güç ünitesi oluşturma ve basınç-debi değerlerinin analizi. | Anlatım, Gösterip Yaptırma, Simülasyon. | Hidrolik güç hesabı ve pompa türlerinin araştırılması. |
| 13 | Hidrolik valfler: Basınç emniyet valfleri, debi ayar valfleri, oranlama valfleri ve hidrolik silindirler. | FluidSIM Hydraulics üzerinde yük altında hidrolik silindir hız ve basınç dengeleme devrelerinin testi. | Anlatım, Simülasyon Tabanlı Uygulama. | Basınç emniyet valflerinin çalışma mantığının incelenmesi. |
| 14 | Elektro-hidrolik sistemler, hidrolik akümülatörler, sistemlerde arıza arama ve FluidSIM arıza teşhis modülü. | FluidSIM sanal arıza modülünde hatası gizlenmiş hidrolik/pnömatik devrelerde arıza tespiti ve çözümü. | Problem Çözme, Proje Değerlendirme, Simülasyon. | Genel dönem tekrarı ve sanal arıza arama adımlarının gözden geçirilmesi. |
| 15 | Yarıyıl Sonu Sınavı (Final) | FluidSIM Üzerinden Bilgisayar Destekli Uygulamalı Final Sınavı. | Ölçme ve Değerlendirme. | Tüm dönem pnömatik, hidrolik, elektro-pnömatik ve elektro-hidrolik simülasyon konularının kapsamlı tekrarı. |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Ders Kitabı / Main Coursebook: Hidrolik Pnömatik – İsmail Karacan (Birsen Yayınevi). Festo Didactic TP 101/201 Pnömatik ve Elektro-Pnömatik Eğitim Belgeleri. Yardımcı Kaynaklar / References: Festo FluidSIM Software User Manual & Integrated Component Library Documents. Endüstriyel Hidrolik ve Pnömatik – Prof. Dr. Recep ÖZTÜRK. ISO 1219-1 / ISO 1219-2 Akışkan Gücü Sistemleri ve Sembolleri Standartları.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
-
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 70 |
| Ev Ödevi | 3 | 30 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 4 | 56 |
| Uygulama/Pratik | 14 | 1 | 14 |
| Problem Çözümü | 3 | 2 | 6 |
| Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma | 3 | 4 | 12 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 4 | 4 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 4 | 4 |
| Ev Ödevi | 3 | 4 | 12 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 110 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | PÇ 16 | PÇ 17 | PÇ 18 | PÇ 19 | PÇ 20 | PÇ 21 | PÇ 22 | PÇ 23 | PÇ 24 | PÇ 25 | PÇ 26 | PÇ 27 | PÇ 28 | PÇ 29 | PÇ 30 | PÇ 31 | PÇ 32 | PÇ 33 | PÇ 34 | PÇ 35 | PÇ 36 | PÇ 37 | PÇ 38 | PÇ 39 | PÇ 40 | PÇ 41 | PÇ 42 | PÇ 43 | PÇ 44 | PÇ 45 | |
| ÖÇ 1 | 5 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 2 | 5 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 3 | 5 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 4 | 5 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ÖÇ 5 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek