GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 7012001522026 | EGZOTİK HAYVAN HASTALIKLARI | Seçmeli Ders Grubu | 1 | 2 | 3,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amacı; tekniker adaylarına egzotik hayvan türlerinin (kuş, sürüngen, kemirgen, balık) anatomik ve fizyolojik farklılıklarını, bu türlere özgü klinik muayene, teşhis yöntemleri ve sık karşılaşılan hastalıklar hakkında kapsamlı teorik bilgi ve temel laboratuvar/pratik becerileri kazandırmaktır. Ayrıca, egzotik hayvan hekimliğinde karşılaşılan zoonotik riskler ve biyogüvenlik protokolleri konusunda farkındalık oluşturulması hedeflenmektedir.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Arş. Gör. Dr. Taner KULAY
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Kuş, sürüngen, kemirgen ve balık türlerinin memelilerden farklılaşan anatomik ve fizyolojik özelliklerini karşılaştırmalı olarak analiz eder. |
| 2 | Egzotik hayvanlarda türe özgü güvenli yakalama, kısıtlama (restraint) ve tam klinik muayene basamaklarını simüle ortamda uygular. |
| 3 | Egzotik hayvanlara ait hematolojik (kan), parazitolojik (dışkı) ve mikrobiyolojik (sürüntü) örnekler üzerinde temel laboratuvar teşhis yöntemlerini (boyama, flotasyon, mikroskopi) uygular |
| 4 | Egzotik türlerde sık karşılaşılan solunum, sindirim, metabolik, enfeksiyöz ve paraziter hastalıkların klinik bulgularını, patolojik lezyonlarını (radyolojik/makroskobik) tanır ve ayırıcı tanı listesi oluşturur. |
| 5 | Egzotik hayvan hekimliğinde karşılaşılan zoonoz hastalıkların (Salmonella, Chlamydia psittaci vb.) halk sağlığı risklerini değerlendirir ve biyogüvenlik protokollerini (KKD, atık yönetimi) laboratuvar ortamında uygular. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Ders %70 teorik, %30 uygulama ağırlıklı olup, uygulamalar okul laboratuvarında kadavra, maket, simülasyon cihazları ve hazır ticari numuneler üzerinden yürütülmektedir. Canlı hayvan kullanımı bulunmamaktadır. Öğrencilerin derse beyaz önlük, muayene eldiveni, maske ve laboratuvar güvenlik gözlüğü ile gelmeleri zorunludur. Uygulama derslerinde devamsızlık, teorik derslere göre daha sıkı takip edilir; %80 devam zorunluluğu aranır. Ders, mesleki etik, hayvan refahı ve halk sağlığı bilinci entegre edilerek işlenir.
Dersin İçeriği
Egzotik hayvan kliniğine giriş, sınıflandırma ve yasal mevzuat (ÇİTES). Kuş, sürüngen, kemirgen ve balıkların memelilerden farklılaşan anatomik ve fizyolojik özellikleri (solunum, sindirim, üriner sistem, deri ve ekleri). Türlere özgü yakalama, kısıtlama (restraint) ve klinik muayene teknikleri. Egzotiklerde tanısal görüntüleme (radyoloji, ultrasonografi) ve laboratuvar teşhis yöntemleri (hematoloji, parazitoloji, mikrobiyoloji). Kanatlı (kuş), sürüngen, kemirgen/tavşan ve akuakültür (balık) hastalıkları (solunum, sindirim, metabolik, enfeksiyöz, paraziter). Egzotiklerde anestezi, cerrahi prensipler, acil müdahale (distosi, GI staz) ve zoonoz hastalıklar (Salmonella, Chlamydia psittaci vb.) ile biyogüvenlik uygulamaları.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Uygulama | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Egzotik Hayvan Kliniğine Giriş: Sınıflandırma (Kuş, Sürüngen, Kemirgen, Balık), Egzotik hayvan sahipliğinin yasal boyutları, türlerin veteriner hekimlikteki yeri. | Laboratuvar Oryantasyonu: Egzotik muayene ekipmanları, taşıma kapları ve inkübatörlerin tanıtımı. | Anlatım, Sunum, Laboratuvar tanıtım turu, Soru-Cevap. | Ders notlarını okuma. CITES sözleşmesinin temel maddelerine göz atma. |
| 2 | Anatomi ve Fizyoloji Farklılıkları - 1: Kuş ve sürüngenlerin organ sistemlerinin memelilerden farkları (Solunum sistemi (hava keseleri), kardiyovasküler sistem). | Maket/Kadavra Diseksiyon Gözlemi: Eğitmen eşliğinde kuş (tavuk) ve sürüngen (kertenkele/kurbaga) kadavrası üzerinde hava keseleri ve kalbin yerinin gösterilmesi. | Gösterip-Yaptırma (Demonstrasyon), 3D Anatomi Modelleri ile çalışma, İnceleme. | Kuş ve sürüngen solunum sistemi anatomisini şematik olarak çizme. |
| 3 | Anatomi ve Fizyoloji Farklılıkları - 2: Sindirim sistemi (kursak, taşlık, kloaka), üriner sistem (ürikotelizm) ve deri/ekler (tüy, pul, gaga). | Sindirim Sistemi Makroskopisi: Kadavra açılımında kursak, taşlık (ventrikulus) ve kloakanın incelenmesi; tüy/pul yapısının stereomikroskop altında gözlemlenmesi. | Grup Çalışması, Karşılaştırmalı Anatomi, Mikroskop uygulaması. | Ürik asit metabolizmasının diğer hayvanlardan farkını özetleme. |
| 4 | Klinik Muayene ve Vital Parametreler: Fiziksel muayene basamakları (inspeksiyon, palpasyon, oskültasyon), türe özgü normal referans aralıkları (nabız, solunum). | Simüle Hasta Muayenesi: Doldurulmuş (plastik/doldurma) hayvan maketleri üzerinde muayene pozisyonları alma, kalp ve solunum seslerinin kayıtlı ses dosyaları ile eşleştirilmesi. | İstasyon Tekniği (Rotasyon), Beyin Fırtınası, Video analizi. | Türlere göre normal vital referans aralıkları tablosunu ezberleme. |
| 5 | Tanısal Görüntüleme: Egzotiklerde Radyoloji (çekim pozisyonları), Ultrasonografi ve ileri görüntüleme (BT) endikasyonları. | Radyografi Yorumlama: Hazır dijital röntgen görüntüleri (kuş, kaplumbağa, yılan) üzerinde patolojik bulguları (kemik kırığı, yumurta tıkanıklığı, organomegali) işaretleme ve rapor yazma. | Örnek Olay (Vaka) İncelemesi, Radyoloji okuma oturumu, Akran Tartışması. | Sağlıklı kuş ve sürüngen röntgeni ile hastalıklı olanı karşılaştıracak notlar alma. |
| 6 | Laboratuvar Teşhisi - 1 (Hematoloji): Kan örnekleme bölgeleri (Ulnar ven, Juguler ven, Kardiyak ponksiyon), kan frotisi hazırlama ve hücre morfolojisi. | Hematolojik Analiz: Ticari kan örnekleri (atık kan) veya preparatlar üzerinde heterofil, lenfosit, trombosit sayımı ve Diff-Quick boyama tekniği. | Laboratuvar Uygulaması, Mikroskop kullanımı, Boyama protokolü. | Kuşlarda heterofilin memelilerdeki nötrofile benzerliğini araştırma. |
| 7 | Laboratuvar Teşhisi - 2 (Parazitoloji/Mikrobiyoloji): Dışkı muayenesi (flotasyon, sedimentasyon), kloakal sürüntü kültürü, deri kazıntısı. | Parazit Teşhis Pratiği: Hazırlanmış dışkı örneklerinden flotasyon yöntemi ile yumurta (Oxyurid, Ascarid) ve ookist (Eimeria) identifikasyonu. | Keşfederek Öğrenme (Inquiry-based), Laboratuvar çalışması, Mikroskopi. | Sürüngen ve kuş dışkısındaki yaygın parazit türlerinin yaşam döngüsünü okuma. |
| 8 | ARA SINAV | Yazılı (Teorik) ve Pratik (Laboratuvar) Sınavı (İlk 7 haftanın anatomi, muayene ve lab teşhis konuları). | Klasik/Test Yazılı Sınavı | 1-7. haftalar arası tüm konuların tekrarı. |
| 9 | Kanatlı (Kuş) Hastalıkları - 1: Solunum sistemi (Aspergilloz, Sinüzit, Gaga ve Tüy hastalığı - PBFD), Sindirim (Kandidiyaz, PDD). | Makroskobik Lezyon Tanıma: Hazır kadavra/fotoğraf arşivinden kuş organlarında (akciğer, hava kesesi, proventrikulus) aspergilloz ve PDD'ye ait lezyonların incelenmesi. | Vaka Sunumu, Görsel tanıma, küçük grup tartışması. | PBFD virüsünün bulaşma yollarını araştırma. |
| 10 | Kanatlı (Kuş) Hastalıkları - 2: Metabolik (Yumurta bağlanması / Distosi, Kalsiyum metabolizması bozuklukları), Davranış bozuklukları (Tüy yolma). | Distosi Simülasyonu: Yumurta bağlanması vakasında sıvı tedavisi (SC) ve kalsiyum glukonat uygulama simülasyonu (enjektör ve portakal/plastik model üzerinde). | Simülasyon, Sorun Çözme (Problem Solving), Akran değerlendirmesi. | Distosi belirtilerini ve acil müdahale protokolünü yazma. |
| 11 | Sürüngen Hastalıkları - 1: Metabolik Kemik Hastalığı (MBD), Stomatit (Ağız çürüğü), Pulmoner enfeksiyonlar (Zatürre). | MBD Lezyon İncelemesi: İskelet maketleri veya röntgen görüntüleri üzerinde MBD'ye bağlı kemik deformasyonlarının (fiböz osteodistrofi) karşılaştırmalı analizi. | Anlatım, 3B model incelemesi, Radyolojik değerlendirme. | Kalsiyum-fosfor oranının sürüngenlerdeki önemini özetleme. |
| 12 | Sürüngen Hastalıkları - 2: Paraziter hastalıklar (Cryptosporidium, Oxyurid), Deri mantar enfeksiyonları, ekdisis (deri değiştirme) problemleri. | Mikroskobik Teşhis: Cryptosporidium ve Oxyurid yumurtalarının hazırlanmış farklı dışkı örneklerinde boyama yapılmadan (direkt) ve flotasyon ile ayırt edilmesi. | Laboratuvar Uygulaması, Karşılaştırmalı tanı, Keşfederek öğrenme. | Cryptosporidium'un çevresel dayanıklılığını ve dezenfeksiyon zorluklarını okuma. |
| 13 | Kemirgen ve Tavşan Hastalıkları: Ginepig'de İskorbüt (C vitamini eksikliği), Tavşanlarda Sindirim Stazı, Kemirgenlerde solunum (Mycoplasma) ve tümörler. | Klinik Vaka Raporu Yazma: Öğretim elemanının dağıttığı senaryo metni üzerinden (Anorektik tavşan) ayırıcı tanı listesi çıkarma ve tedavi protokolü hazırlama. | Senaryo Temelli Öğrenme (Scenario-based), Kritik Düşünme, Raporlama. | Tavşanlarda GI staz patofizyolojisini şema haline getirme. |
| 14 | Akuakültür (Balık) Hastalıkları: Suda yaşayan mantarlar (Saprolegnia), Bakteriyel (Aeromonas, Vibrio) ve paraziter (Ichthyophthirius - Beyaz benek) enfeksiyonlar. | Su Kalitesi ve Mikroskopi: Laboratuvara getirilen akvaryum suyu ve balık deri/mukoza kazıntılarının mikroskopta incelenmesi (Costia, Trichodina, benek paraziti). | Gösteri, Mikroskopi uygulaması, Veri kaydı. | Balıklarda ozmoregülasyon ve su parametrelerinin (amonyak, nitrit) etkisini tekrar etme. |
| 15 | Zoonozlar, Anestezi ve Cerrahi Prensipler: Egzotiklerden insanlara bulaşan hastalıklar (Salmonella, Chlamydia psittaci, Dermatofitoz), egzotiklerde anestezi protokolleri ve cerrahi yaklaşımlar. | Biyogüvenlik ve Anestezi Simülasyonu: KKD giyme/çıkarma, biyolojik atık imha protokolü ve maket üzerinde kuş/sürüngene maske ile anestezi indüksiyonu simülasyonu. | Simülasyon, Kritik Düşünme, Gösterip-yaptırma. | Psittakoz'un insanlardaki klinik bulgularını araştırma. |
| 16 | FİNAL SINAVI | Kapsamlı Teorik ve Pratik (Laboratuvar/OSPE) Final Sınavı (Tüm dönem boyunca işlenen hastalık, teşhis ve tedavi yöntemleri). | Klasik/Test Sınavı, OSPE (Mikroskop tanısı, Röntgen okuma, Maket üzerinde muayene pozisyonu gösterme), Sözlü Sınav. | Tüm konuların ve pratik becerilerin yoğun tekrarı. |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Ders öğretim elemanı tarafından hazırlanan haftalık ders notları ve sunumlar (Öğrencilere dijital olarak verilecektir).
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 2 | 28 |
| Uygulama/Pratik | 14 | 1 | 14 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 6 | 6 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 12 | 12 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 90 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 5 | ||||||||||||
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | ||||||||||||
| ÖÇ 3 | 5 | 5 | 5 | |||||||||||
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 5 | |||||||||||
| ÖÇ 5 | 5 | 5 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek