GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 1995001272023 | ŞEKİLLENDİRME 1 | Ders | 1 | 1 | 5,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Seramik çamurunun plastik özelliklerini, kimyasal ve fiziksel yapısını kuramsal olarak öğretmek; seramiğin tarihsel serüveninde kullanılan temel el ile şekillendirme tekniklerini (çimdik/pinching, fitil/sucuk/coiling, plaka/slab inşa) ve temel tornada çekme dinamiklerini uygulamalı olarak kazandırmak; form kurgulama, et kalınlığı dengesi, birleştirme (balçık/slip kullanımı), yüzey dokulandırma ve kuruma süreçlerini yöneterek öğrencilerin özgün üç boyutlu seramik formlar ve kaplar üretmesini sağlamaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Seramik çamurunun plastik özelliklerini, kuruma evrelerini ve fırınlama aşamalarını kuramsal olarak açıklar. |
| 2 | Çamuru yoğurma ve koçbaşı/spiral yöntemleriyle havadan arındırarak şekillendirmeye hazır hale getirir. |
| 3 | Çimdik (pinching) tekniğini kullanarak dengeli et kalınlığına sahip açık ve kapalı kap formları üretir |
| 4 | Fitil (sucuk) yöntemiyle düzgün cidarlı silindirik, konik ve organik hacimli seramik formlar inşa eder. |
| 5 | Plaka tekniğiyle şablon kesimleri yaparak prizmatik, köşeli ve kutu formlarını sağlam biçimde birleştirir. |
| 6 | Deri sertliğindeki formlara kulp, kulpçık, ayak gibi ek parçaları doğru çentme ve balçıklama kurallarıyla monte eder; yüzey dokulandırması uygular. |
| 7 | Çömlekçi tornasında çamuru merkezleme ve temel silindir formunu çekme adımlarını uygular; atölye iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyar. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Seramik atölyesinde yürütülen bu derste serbest silika tozuna maruziyeti önlemek için çalışma esnasında iş önlüğü, FFP2 toz maskesi ve kaymaz ayakkabı kullanımı zorunludur. Çamurlu alet ve kapların temizliği doğrudan lavabolara dökülmemeli; atölyedeki çökeltme havuzları kullanılmalıdır. Kuruma sürecinde et kalınlığı homojenliği ve deri sertliğinde ek yerlerinin doğru pahlama/balçıklama (çentme) ile yapılması çatlama ve patlamaları önlemek adına zorunludur.
Dersin İçeriği
Seramik çamurunun tanımı, mineralojik yapısı, plastisite kavramı ve çamur hazırlama yöntemleri (yoğurma, koçbaşı/spiral hava alma teknikleri); seramik üretim aşamaları (yaş çamur, deri sertliği, kemik kuru ve bisküvi evreleri); çimdik (pinching) yöntemi ile açık ve kapalı form oluşturma; fitil/sucuk (coiling) yöntemi ile silindirik ve organik gövde inşası; plaka (slab) açma, şablon kesimi ve prizmatik kutu/vazo formlarının birleştirilmesi; deri sertliğinde kulp, ayak ekleme ve rölyef/doku uygulamaları; çömlekçi tornasında merkezleme ve silindir çekme temelleri; kurutma çatlaklarını önleme, bisküvi fırını hazırlığı ve atölye iş güvenliği.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Seramik sanatının doğuşu ve temel kavramlar; seramik killerinin mineralojisi ve kimyasal yapısı; plastisite ve kuruma çekmesi. | Anlatım, Demonstrasyon. | Seramik şekillendirme temel el aletlerinin temin edilmesi. |
| 2 | Çamur hazırlama yöntemleri: Yoğurma, hava boşluklarının riskleri (fırında patlama sebepleri), homojenlik sağlama. | Gösterip Yaptırma, Uygulama. | Yoğurma teknikleri üzerine video demonstrasyonlarının izlenmesi. |
| 3 | Çimdik (Pinching) yöntemi ilkeleri: Parmak baskı dengesi, taban kalınlığı, çatlama kontrolü. | Anlatım, Bireysel Uygulama. | Geleneksel kase formlarının eskiz defterine çizilmesi. |
| 4 | İki çimdik kaseyi birleştirerek kapalı küre (tohum/kapsül) formu oluşturma; hava deliği bırakma mantığı. | Gösterip Yaptırma, Uygulama. | Kapalı küre formlar üzerine tasarım fikirleri geliştirme. |
| 5 | Fitil / Sucuk (Coiling) tekniği: Fitil kalınlığı, homojen yuvarlama, taban hazırlığı ve yükselme açıları. | Anlatım, Demonstrasyon. | Düzgün fitil yuvarlama tekniklerinin incelenmesi. |
| 6 | Fitillerin içten ve dıştan birbirine kaynaştırılması (kaynatma/welding); form genişletme ve daraltma ilkeleri. | Uygulama, Masa Başı Kritik. | Üretilecek vazo formunun kesit çiziminin yapılması. |
| 7 | Deri sertliği (leather-hard) evresi; seramik formlarda rölyef, ajur (delikli kesim), doku baskısı ve sgraffito. | Gösterip Yaptırma, Bireysel Çalışma. | Yüzey dokusu için doğal nesneler (ağaç kabuğu, kumaş vb.) derlenmesi. |
| 8 | İlk 7 haftalık çamur özellikleri, hazırlığı ve el teknikleri sınavı. | Sınav ve Jüri İncelemesi. | Çalışmaların temizlenip sergi düzeninde jüriye sunulması. |
| 9 | Eşit kalınlıkta plaka açma (çıta ve merdane kullanımı), plakanın dinlendirilmesi ve çekmesi. | Anlatım, Demonstrasyon. | Geometrik kutu veya vazo için kartondan şablon maket hazırlığı. |
| 10 | Plakaların kesimi, 45 derecelik köşe pahlama (miter joint), çentme (scoring) ve yoğun balçık (slip) uygulaması. | Gösterip Yaptırma, Uygulama. | Gönye ve metal cetvellerin hazırlanması. |
| 11 | Kulp ve tutamak ergonomisi: Form-işlev dengesi, kulp çekme (pulling handle) tekniği ve ekleme kuralları. | Demonstrasyon, Bireysel Çalışma. | Farklı fincan/sürahi kulp biçimlerinin eskizlenmesi. |
| 12 | Çömlekçi tornası mekaniği: Güvenli oturuş duruşu, el ve kol kitleme pozisyonları, torna devir hızı. | Anlatım, Birebir Gösterip Yaptırma. | Torna önlüğü ve süngerlerin hazırlanması. |
| 13 | Tornada merkezden açma, taban oluşturma ve cidar yükseltme (silindir çekme) dinamikleri. | Gösterip Yaptırma, Bireysel Torna Uygulaması. | Silindir çekme el hareketlerinin tekrarı. |
| 14 | Seramiklerin kurutulması: Kuruma aşamaları, nem tahliyesi, yavaş kurutmanın önemi ve çatlak kurtarma teknikleri. | Uygulama, Bireysel Kritik. | Naylon poşet ve ambalaj malzemeleri ile kuruma kontrolü. |
| 15 | Bisküvi fırınlama prensipleri: Fırın yerleşimi, refrakter fırın plakaları, fırın rejim eğrisi (kuvars dönüşümü ve organik maddelerin yanması). | Anlatım, Demonstrasyon. | İşlerin kemik kuru kuruluğunun kontrol edilmesi. |
| 16 | Yarıyıl Sonu Final Sınavı / Sergi ve Portfolyo Değerlendirmesi. Dönem boyunca üretilen çimdik, fitil, plaka ve torna işlerinin bisküvi pişirimi sonrası teknik jüri değerlendirmesi. | Final Sınavı / Jüri Değerlendirmesi. | Bisküvi pişirimi tamamlanan işlerin zımparalanarak sergi masasında hazır edilmesi. |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Hopper, R. (2000). The Ceramic Spectrum: A Simplified Approach to Glaze & Color Development. Krause Publications. Peterson, S., & Peterson, J. (2012). The Craft and Art of Clay: A Complete Potter's Handbook. Laurence King Publishing. Leach, B. (2012). A Potter's Book. Faber & Faber. Arcangeli, A. (2010). Seramik: Malzeme, Yöntem ve Teknikler. Karakalem Kitabevi. Düşük ve yüksek dereceli şekillendirme çamurları (kırmızı vakumlu çamur, şamotlu çamur, beyaz stoneware çamuru). Tel çamur kesici, ahşap merdane, plaka çıtaları, alçı tablalar/turlar. Ahşap ve metal modelaj kalemleri, ebeşuarlar, delgi aletleri, süngerler. Çelik ve plastik sistireler, çentme iğneleri, balçık kapları. Elektrikli çömlekçi tornası.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Anlatım (Kuramsal Sunum) / Lecture: Çamurun mineralojisi, plastik özellikleri, pişirim sıcaklıkları ve kuruma dinamiklerinin slayt ve video destekli aktarımı. Gösterip Yaptırma (Demonstrasyon) / Demonstration: Koçbaşı yoğurma, çimdikleme, fitil birleştirme, plaka yapıştırma ve tornada merkezlemenin atölyede canlı gösterilmesi. Uygulama / Stüdyo Pratiği / Studio Practice: Öğrencilerin haftalık form projelerini bireysel olarak inşa etmesi ve yüzey tesviyesi yapması. Bireysel ve Grup Kritiği / Desk Critique: Üretilen işlerin et kalınlığı, simetri, birleşim sağlamlığı ve kuruma dengesi açısından masa başında incelenmesi.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Final Sınavı | 1 | 2 | 2 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Uygulama/Pratik | 14 | 1 | 14 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 15 | 15 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 17 | 17 |
| Ev Ödevi | 10 | 3 | 30 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 150 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | |
| ÖÇ 1 | 4 | 3 | 5 | 5 | 4 | 4 | 2 | 2 | 3 | 3 |
| ÖÇ 2 | 2 | 3 | 5 | 4 | 4 | 4 | 2 | 2 | 3 | 4 |
| ÖÇ 3 | 3 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 2 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 4 | 3 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 2 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 5 | 3 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 6 | 3 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 2 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 7 | 2 | 3 | 5 | 4 | 5 | 5 | 2 | 3 | 5 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek