GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 1995001322023 | HEDİYELİK EŞYA ÜRETİMİ VE MOZAİK UYGULAMALARI 1 | Ders | 1 | 2 | 4,00 |
Dersin Seviyesi
Önlisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Seramik ve cam malzemelerinin sanatsal ve endüstriyel potansiyelini hediyelik eşya, turistik obje ve mozaik tasarımı alanında değerlendirme yetkinliği kazandırmak; antik dönemden günümüze mozaik sanatının tarihsel gelişimini, üsluplarını ve tessera dizim dinamiklerini kuramsal olarak öğretmek; küçük ölçekli hediyelik eşya üretiminde ergonomi, seri üretim kalıpları, maliyet-işlev dengesi ve ambalaj tasarımı ilkelerini benimsetmek; doğrudan (direkt) ve dolaylı (indirekt) mozaik uygulama yöntemlerini, zemin harçlarını, derz dolgularını ve atölye iş sağlığı ve güvenliği kurallarını kavratmaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Mozaik sanatının tarihsel gelişimini, antik dönem üsluplarını ve klasik örgü tekniklerini (Opus Tessellatum, Vermiculatum, Sectile) açıklar. |
| 2 | Hediyelik eşya ve turistik ürün tasarımında kültürel miras ögelerini, form-işlev dengesini ve seri üretim çoğaltım kriterlerini analiz eder. |
| 3 | Çift tekerlekli mozaik pensesi ve keski/örs kullanarak seramik, cam ve doğal taş malzemeleri istenen geometride tesseralara böler. |
| 4 | Doğrudan (file/zemin üzerine direkt yapıştırma) yöntemini kullanarak kompozisyon akışına (andamento) uygun mozaik panolar inşa eder. |
| 5 | Dolaylı (ters kağıda yapıştırma) mozaik yöntemini uygular ve hazırlanan kompozisyonu harç zeminine ters yüz ederek aktarır. |
| 6 | Mozaik yüzeyler için uygun yapıştırıcı ve derz dolgusunu hazırlar, derz uygulamasını yapar ve yüzeyi temizleyerek cilalar. |
| 7 | Keskin taş-cam parçaları, aşındırıcı tozlar ve çimento bazlı harçlarla çalışırken atölye iş sağlığı ve güvenliği kurallarına eksiksiz uyar. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Mozaik taşı kırma, tessera ebatlama ve derz harcı hazırlığı esnasında uçuşan taş-cam kıymıkları ve harç tozlarına karşı koruyucu iş gözlüğü, FFP2 toz maskesi ve mekanik iş eldiveni kullanımı zorunludur. Hediyelik eşya projelerinde tasarımın kırılganlık riski, kargo-taşıma dayanımı ve hafiflik gibi kullanım/lojistik parametreleri mutlaka dikkate alınmalıdır. Mozaik yapıştırıcı harçlarının ve derz dolgularının kimyasal priz alma (kuruma) süreleri tamamlanmadan yüzey temizleme ve cilalama işlemlerine geçilmemelidir.
Dersin İçeriği
Hediyelik eşya ve turistik ürün tasarımı kavramları, pazar beklentileri ve kültürel miras odaklı obje geliştirme; küçük ölçekli seramik ve cam hediyelik eşyaların (magnet, takı, dekoratif kase, tütsülük, biblo vb.) form kurgusu ve çoğaltım yöntemleri; antik ve çağdaş mozaik sanatı tarihi (Roma, Bizans, Ravenna ekolleri); tessera malzemeleri (doğal taş, mermer, smalti, vitrifiye seramik karo parçaları, cam mozaik); tessera kırma ve ebatlama aletleri (çekiç, örs/tagliolo, mozaik penseleri); mozaik örgü biçimleri (Opus Tessellatum, Opus Vermiculatum, Opus Sectile, Opus Regulatum); doğrudan (direkt) yöntemle file veya sert zemin üzerine mozaik uygulaması; dolaylı (indirekt) yöntem (kraft kağıdı/tutkal kullanımı); zemin taşıyıcıları (MDF, gazbeton, çimento bazlı paneller), yapıştırıcı harçlar, derz dolgu hazırlığı, renkli derz uygulamaları, yüzey temizliği ve koruyucu cilalama.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Hediyelik eşya ve turistik ürün kavramları; seramik ve camın hediyelik eşya pazarındaki yeri; tasarım ilkeleri ve kültürel miras ilişkisi. | Anlatım, Tartışma. | Bölgesel/turistik hediyelik eşya örneklerinin biçim ve malzeme analizi. |
| 2 | Küçük ölçekli hediyelik eşya tasarımı (seramik magnet, tütsülük, takı parçaları); modelaj, kalıplama ve çoğaltım prensipleri. | Anlatım, Gösterip Yaptırma. | Hediyelik obje serisi için 1/1 ölçekli eskiz çizimleri hazırlama. |
| 3 | Mozaik sanatına giriş: Tanımı, doğuşu; Antik Yunan ve Roma çakıl taşı ile tessera mozaikleri; Zeugma ve Antakya mozaik ekolleri. | Anlatım, Görsel Sunum. | Zeugma ve Antakya mozaiklerinin kompozisyon yapılarının incelenmesi. |
| 4 | Mozaik terminolojisi ve örgü biçimleri (Opuslar): Opus Tessellatum (geometrik zemin örgüsü), Opus Vermiculatum (figüratif hat takibi), Opus Musivum ve Opus Sectile. | Anlatım, Şematik Çizim Analizi. | Klasik opus örgülerinin çizim defterine şematize edilmesi. |
| 5 | Mozaik malzemeleri ve mekanik özellikleri: Mermer, traverten, smalti (Venedik camı), vitrifiye seramik karolar, plaka camlar ve yapıştırıcı uyumu | Anlatım, Numune İncelemesi. | Atölye için farklı seramik ve cam kırığı malzemelerinin tasnif edilmesi. |
| 6 | Tessera ebatlama ve alet mekaniği: Çift tekerlekli pensesi (zag-zag), çekiç ve tagliolo kullanımı; kontrollü kırma, üçgen, trapez ve kare form kesimleri. | Mozaik pensesi ile seramik ve cam plakaların standart boyutlarda tesseralara bölünmesi alıştırmaları. | Demonstrasyon, Atölye Pratiği. |
| 7 | Mozaik desen tasarımı: Andamento (akış çizgileri) kurgusu, negatif alan dengesi, tesseralar arası derz aralığı (interstices) kuralları. | Seçilen bir figüratif veya geometrik desenin mozaik örgüsüne uygun olarak 1/1 ölçekli transfer şablonunun çizilmesi.Anlatım, Bireysel Çalışma, Masa Başı Kritik. | Mozaik panosu için renkli desen eskizlerinin tamamlanması. |
| 8 | Mozaik tarihi, terminolojisi, opus türleri, hediyelik eşya tasarım dinamikleri ve alet bilgisi kuramsal sınavı. | Hazırlanan hediyelik obje prototipleri ile mozaik desen şablonlarının jüri önünde değerlendirilmesi.Sınav ve Jüri İncelemesi. | Sınav konularının tekrarı ve çizim paftalarının temizlenmesi. |
| 9 | Doğrudan (Direkt) mozaik uygulama tekniği: Taşıyıcı zemin türleri (ahşap, gazbeton, çimento levha), fileli sistemler ve harç/yapıştırıcı seçimi (C2TE fleks yapıştırıcılar). | File üzerine veya sert altlığa desenin geçirilmesi, yapıştırıcı harcın sürülmesi ve tesseraların doğrudan dizilmeye başlanması.Demonstrasyon, Atölye Uygulaması. | aşıyıcı plakaların ölçüsünde kesilerek kenar çıtalarının hazırlanması. |
| 10 | Figüratif mozaikte detay işçiliği: Opus Vermiculatum ile ana hatların sınırlandırılması, renk tonlamaları, optik renk karışımları ve yükseklik eşitliği. | Panodaki odak noktasının (figür, arma vb.) tesseralar ile dizilmesi, taş yüzeylerinin tokmak ve tahta takoz ile düzleştirilmesi.Gösterip Yaptırma, Bireysel Çalışma. | Detay alanlarında kullanılacak küçük ebatlı tesseraların önceden kırılması. |
| 11 | Zemin örgüsü: Opus Tessellatum ile arka planın doldurulması, ritim, yön değiştirme aksları ve kenar bordür birleşimleri. | Arka plan tesseralarının diziminin tamamlanması, kuruyan yapıştırıcı fazlalıklarının temizlenmesi. Atölye Uygulaması, Masa Başı Kritik. | Arka plan için gereken kontrast renkli taşların hazırlanması. |
| 12 | Dolaylı (İndirekt / Ters Kağıt) mozaik yöntemi: Tekniğin ortaya çıkışı, pürüzsüz düz yüzey elde etme avantajı, suda eriyen un-nişasta tutkalları ve kraft kağıdı kullanımı. | Ters mozaik uygulaması için deseni ayna görüntüsüyle kağıda aktarma ve tesseraların ön yüzeylerinden kağıda yapıştırılması denemesi. Anlatım, Demonstrasyon. | Organik un/nişasta yapıştırıcısının kaynatılarak hazırlanması. |
| 13 | Dolaylı mozaikte harç dökümü ve ters yüz etme: Kalıp kasası hazırlama, takviye filesi yerleşimi, döküm harcı formülasyonu ve kağıt sökme adımları. | Kağıda yapıştırılan mozaik modülün harç yatağına basılması, priz aldıktan sonra suyla ıslatılarak kağıdın yüzeyden soyulması. Gösterip Yaptırma, Atölye Uygulaması. | Harç dökümü için sızdırmaz ahşap kalıp kasalarının montajı. |
| 14 | Derz dolgu kimyası ve renk teorisi: Çimento bazlı derzler, epoksi derzler, derz renginin mozaik algısına etkisi (kontrast vs. armonik derz), derz derinliği. | Panonun renk yapısına uygun derz dolgusunun karılması, kauçuk mala ile derz aralıklarına 45 derecelik açıyla yedirilmesi.Demonstrasyon, Atölye Pratiği. | Derz dolgu tozlarının, mala ve temizlik süngerlerinin hazır edilmesi. |
| 15 | Mozaik yüzey tesviyesi, temizlik ve koruma: Çimento sisi (haze) giderme, zayıf asidik temizleyiciler, doğal taş ve cam yüzey cilaları, su itici emprenye malzemeleri. | Mozaik panonun süngerle yıkanması, kuruyan çimento sisinin talaş/kuru bezle silinmesi, koruyucu emprenye ve cila tatbiki; çerçeveleme.Gösterip Yaptırma, Bireysel Uygulama. | Yüzey parlatma cilaları, kuru temizleme bezleri ve çerçeve çıtalarının hazırlanması. |
| 16 | Yarıyıl Sonu Final Sınavı / Hediyelik Eşya ve Mozaik Sergisi Değerlendirmesi. Dönem boyunca üretilen hediyelik seramik/cam obje serisi ile tamamlanan mozaik panoların; teknik dizim, andamento kalitesi, derz işçiliği, yüzey temizliği ve ambalaj/sunum estetiği açısından jüri önünde değerlendirilmesi. | Eserlerin sergi düzeninde sunulması, sözlü proje savunması ve atölye genel kapanış temizliği.Final Sınavı / Jüri Değerlendirmesi. | Mozaik panoların asma aparatlarının takılması, hediyelik eşyaların ambalajlarıyla sergi masasında hazır edilmesi. |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Dunbabin, K. M. (1999). Mosaics of the Greek and Roman World. Cambridge University Press. King, S. (2003). Mosaic Techniques & Traditions: Projects & Designs from Around the World. Sterling Publishing. Henck, M. (2007). The Mosaic Maker's Handbook. Trafalgar Square Publishing. Goodwin, E. (2008). Encyclopedia of Mosaic Techniques. Running Press. Evans, H. C., & Wixom, W. D. (1997). The Glory of Byzantium: Art and Culture of the Middle Byzantine Çift tekerlekli mozaik pensesi (zag-zag), mozaik çekici ve tagliolo (çelik örs). Renkli cam mozaik plakaları, vitrifiye seramik karolar, smalti, mermer ve traverten tesseralar. Mozaik taşıyıcı fileler, kraft kağıdı, suda çözünür organik tutkallar. Taşıyıcı altlıklar (suya dayanıklı MDF, fiber çimentolu paneller, ahşap çerçeveler). Çimento bazlı esnek mozaik yapıştırıcıları (C2TE sınıfı), beyaz/gri derz dolguları, derz renklendirici pigmentler. Kauçuk derz malası, temizleme süngerleri, spatula ve kazıyıcılar. Era. Metropolitan Museum of Art.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Anlatım (Kuramsal Sunum) / Lecture: Antik mozaik tarihi, örgü stilleri (opuslar), hediyelik eşya tasarım dinamikleri, kalıp-çoğaltım yöntemleri ve harç kimyasının slaytlarla aktarımı. Gösterip Yaptırma (Demonstrasyon) / Demonstration: Mozaik pensesi ve çekiçle tessera kesimi, doğrudan/dolaylı yöntem montajı, derz çekme ve yüzey parlatma adımlarının canlı gösterimi. Bireysel Çalışma ve Stüdyo Pratiği / Studio Practice: Öğrencilerin hediyelik eşya prototiplerini (seramik takı/dekoratif obje) ve özgün bir mozaik panoyu adım adım üretmesi. Bireysel Kritik ve Masa Başı İnceleme / Desk Critique: Tessera aralıklarının (interstices) homojenliği, andamento (akış çizgileri) ritmi, derz temizliği ve işçilik kalitesinin denetlenmesi.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Final Sınavı | 1 | 2 | 2 |
| Derse Katılım | 14 | 2 | 28 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 15 | 15 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 15 | 15 |
| Ev Ödevi | 6 | 5 | 30 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 120 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 4 | 3 | 3 | 3 | 2 | 3 | 3 | 2 | 3 |
| ÖÇ 2 | 4 | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 |
| ÖÇ 3 | 3 | 4 | 5 | 5 | 4 | 3 | 2 | 3 | 3 | 4 |
| ÖÇ 4 | 3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 2 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 5 | 3 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 2 | 3 | 3 | 3 |
| ÖÇ 6 | 3 | 3 | 5 | 5 | 4 | 4 | 2 | 3 | 4 | 4 |
| ÖÇ 7 | 2 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 2 | 3 | 5 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek