GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
BM001 BAĞIMLILIKLA MÜCADELE Seçmeli Ders Grubu 1 1 2,00

Dersin Seviyesi

Önlisans

Dersin Sunulduğu Dil

Dersin Amacı

Bu dersin amacı; öğrencilerin bağımlılık kavramını ve bağımlılığın oluşumunda etkili olan biyolojik, psikolojik, sosyal ve çevresel faktörleri kavramalarını; madde ve davranışsal bağımlılık türlerini, bağımlılığın birey, aile ve toplum üzerindeki etkilerini tanımalarını sağlamaktır. Ders ayrıca öğrencilerin bağımlılığa ilişkin risk ve koruyucu faktörleri, korunma ve önleme yaklaşımlarını, tedavi ve rehabilitasyon süreçlerini ve bağımlılıkla mücadelede görev alan kurumları tanımalarını; bağımlı bireylere yönelik damgalama ve önyargıları sorgulayarak etik, bilinçli ve toplumsal sorumluluk temelli bir farkındalık geliştirmelerini amaçlamaktadır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Perihan Bal Öztürk

Öğrenme Çıktıları

1 Bağımlılıkla ilgili temel kavramları, bağımlılığın oluşum sürecini ve risk faktörlerini açıklar.
2 Madde ve davranışsal bağımlılık türlerini ve bunların birey üzerindeki etkilerini açıklar.
3 Aile, akran grubu ve sosyal çevrenin bağımlılık üzerindeki etkisini ve gençlerde risk ve koruyucu faktörleri değerlendirir.
4 Bağımlılıktan korunma ve önleme yaklaşımları ile tedavi ve rehabilitasyon süreçlerini açıklar.
5 Bağımlılıkla mücadelede toplumsal farkındalık, etik yaklaşım, damgalama ve ilgili kurumların rolünü değerlendirir.

Öğretim Sistemi

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Dersin İçeriği

Bu ders, bağımlılığın nasıl ortaya çıktığını ve bireyin yaşamını hangi yönlerden etkilediğini biyolojik, psikolojik, sosyal ve çevresel boyutlarıyla ele almaktadır. Ders kapsamında tütün ve nikotin, alkol ve madde bağımlılıklarının yanı sıra kumar, oyun, alışveriş, teknoloji, internet ve sosyal medya gibi davranışsal bağımlılıklar incelenmektedir. Aile ve sosyal çevrenin bağımlılık sürecindeki rolü, gençlerde risk ve koruyucu faktörler, bağımlılıktan korunma ve önleme yaklaşımları ile tedavi, rehabilitasyon ve toplumsal yaşama yeniden katılım süreçleri değerlendirilmektedir. Ayrıca Türkiye’de bağımlılıkla mücadelede görev alan kurumlar ve destek mekanizmaları ele alınarak bağımlı bireylere yönelik damgalama, önyargı, etik yaklaşım, doğru iletişim ve toplumsal farkındalık konuları üzerinde durulmaktadır.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Konular (Teorik) Öğretim Yöntem ve Teknikleri Ön Hazırlık
1 Bağımlılık Kavramı ve Temel Kavramlar. Bağımlılığın tanımı, kullanım–kötüye kullanım–bağımlılık ayrımı, tolerans ve yoksunluk gibi temel kavramlar.
2 Bağımlılığın Oluşumu ve Risk Faktörleri. Biyolojik, psikolojik, sosyal ve çevresel faktörler; bireysel ve toplumsal riskler.
3 Bağımlılık Döngüsü ve Bağımlılığın Birey Üzerindeki Etkileri. Deneme, düzenli kullanım, kontrol kaybı ve bağımlılık süreci; fiziksel, psikolojik ve sosyal sonuçlar.
4 Tütün ve Nikotin Bağımlılığı. Tütün ve nikotin ürünleri, bağımlılık mekanizması, sağlık ve toplumsal etkiler.
5 Alkol Bağımlılığı. Alkol kullanım bozukluğu, riskli kullanım, bireysel ve toplumsal sonuçlar.
6 Madde Bağımlılığı. Bağımlılık yapıcı maddelerin genel sınıflandırılması, etkileri, riskleri ve madde kullanım bozuklukları.
7 Davranışsal Bağımlılıklar. Kumar, oyun, alışveriş ve benzeri davranışsal bağımlılıkların özellikler
8 Ara Sınav
9 Teknoloji, İnternet, Sosyal Medya ve Dijital Bağımlılık. Problemli teknoloji kullanımı, sosyal medya ve dijital oyun davranışları; günlük yaşam üzerindeki etkileri.
10 Bağımlılıkta Aile ve Sosyal Çevrenin Rolü. Aile ilişkileri, arkadaş çevresi, akran etkisi, sosyal destek ve çevresel faktörler.
11 Gençlerde Bağımlılık ve Koruyucu Faktörler. Gençleri bağımlılığa karşı daha savunmasız hâle getiren koşullar; yaşam becerileri, öz denetim ve sosyal destek.
12 Bağımlılıktan Korunma ve Önleme Yaklaşımları. Birincil, ikincil ve üçüncül önleme; birey, aile, okul ve toplum temelli çalışmalar
13 Bağımlılığın Tedavisi ve Rehabilitasyon Süreci. Tedaviye başvuru, psikososyal destek, rehabilitasyon, iyileşme ve yeniden toplumsal yaşama katılım.
14 Türkiye’de Bağımlılıkla Mücadele ve İlgili Kurumlar. Sağlık sistemi, danışmanlık ve destek mekanizmaları, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının rolleri.
15 Bağımlılıkla Mücadelede Toplumsal Farkındalık, Damgalama ve Etik. Bağımlı bireylere yönelik önyargılar, damgalama, doğru iletişim, medya dili ve toplumsal sorumluluk.
16 Final Sınavı

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Öztürk, M., Ögel, K., Evren, C. ve Bilici, R. (Ed.). (2019). Bağımlılık: Tanı, Tedavi, Önleme, American Psychiatric Association (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM-5-TR, World Health Organization (2024). Global Status Report on Alcohol and Health and Treatment of Substance Use Disorders, World Health Organization & United Nations Office on Drugs and Crime (2020). International Standards for the Treatment of Drug Use Disorders, United Nations Office on Drugs and Crime (2025). World Drug Report 2025, Türkiye Yeşilay Cemiyeti (2026). Türkiye Sosyal Medya Araştırma Raporu.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Yok

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 8 8
Final Sınavı 1 1 1
Derse Katılım 14 1 14
Bireysel Çalışma 14 1 14
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 1 1 1
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma 1 12 12
Okuma 5 2 10
Toplam İş Yükü (saat) 60

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10
ÖÇ 1 3 2 5 3
ÖÇ 2 3 2 5 3
ÖÇ 3 4 2 2 5 4
ÖÇ 4 4 2 5 4
ÖÇ 5 3 3 2 5 5
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek