GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
1995001212026 TEMEL FOTOĞRAFÇILIK Ders 1 1 4,00

Dersin Seviyesi

Önlisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Öğrencilere fotoğraf sanatının tarihsel gelişimini, temel teknik ve estetik ilkelerini kuramsal ve uygulamalı olarak kavratmak; fotoğraf makinesinin mekanik ve dijital çalışma prensiplerini (diyafram, enstantane, ISO, odak uzaklığı vb.) tanıtmak; ışık, kompozisyon ve kadraj oluşturma becerisi kazandırarak seramik ve cam sanat eserlerinin, ürün prototiplerinin ve atölye süreçlerinin doğru ışık ve profesyonel açılarla belgelenmesini (ürün/obje fotoğrafçılığı) sağlamaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Öğrenme Çıktıları

1 Fotoğrafın tarihsel gelişim evrelerini, temel kuramsal kavramlarını ve çağdaş görsel kültürdeki yerini açıklar.
2 Fotoğraf makinesinin temel çalışma prensiplerini ve mekanik/dijital donanım bileşenlerini (gövde, sensör, örtücü, diyafram, objektif) tanımlar.
3 Pozlama üçgenini oluşturan diyafram, enstantane ve ISO değişkenleri arasındaki teknik ilişkiyi ve net alan derinliği dinamiklerini analiz eder.
4 Işığın temel fiziksel niteliklerini (yön, sertlik, renk sıcaklığı ve beyaz dengesi) ayırt ederek aydınlatma yöntemlerini açıklar.
5 Temel kompozisyon ilkelerini (üçler kuralı, ritim, denge, bakış açısı, yönlendirici çizgiler ve kadrajlama) uygulayarak fotoğrafta görsel hiyerarşi kurar.
6 Cam malzemenin şeffaflık/yansıma ve seramik yüzeylerin doku/parlama özelliklerini gözeterek stüdyo obje ve ürün fotoğrafçılığında uygun aydınlatma düzenini kurgular.
7 Çekilen fotoğrafları temel dijital düzenleme, kataloglama ve arşivleme standartlarına uygun biçimde dönüştürerek dönem sonu sunum portfolyosu hazırlar.

Öğretim Sistemi

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Örgün öğretim

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Teorik anlatımların ardından haftalık çekim ödevleri verilir ve her hafta çekilen fotoğraflar projeksiyon/pano üzerinden teknik ve kompozisyon kriterlerine göre grup kritiği yöntemiyle değerlendirilir. Uygulama çalışmalarında öğrencilerin kendi ürettikleri seramik ve cam objeleri doğal ışıkta ve basit stüdyo ışık çadırı/fon ortamında çekerek malzeme yüzeyine duyarlı çekim deneyimi kazanması hedeflenir. Dönem boyunca çekilen fotoğrafların teknik künye bilgileriyle (diyafram, enstantane, ISO, odak uzaklığı) birlikte dijital portfolyo formatında arşivlenmesi zorunludur.

Dersin İçeriği

Fotoğrafın tarihçesi ve temel kavramlar; fotoğraf makinesi türleri ve çalışma prensipleri; objektifler, odak uzaklığı ve görüş açıları; pozlama üçgeni (diyafram, enstantane/örtücü hızı, ISO/duyarlık) ve net alan derinliği; ışık bilgisi (doğal ve yapay ışık, ışığın yönü, sertliği, renk sıcaklığı ve beyaz dengesi - WB); kompozisyon ögeleri (üçler kuralı, altın oran, ritim, denge, bakış açısı, kadraj); stüdyo ve ürün/obje fotoğrafçılığı teknikleri (camın şeffaflığı, yansımaları ve seramik sır parlamalarını kontrol etme); temel dijital düzenleme, arşivleme ve portfolyo sunum standartları.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Konular (Teorik) Öğretim Yöntem ve Teknikleri Ön Hazırlık
1 Fotoğrafın tanımı, etimolojik kökeni ve görme biçimleri; camera obscura mantığı; fotoğrafın icadı (Niépce, Daguerre, Fox Talbot); fotoğrafın bir belgeleme ve görsel ifade aracı olarak tarihsel evrimi. Anlatım (Görsel ve slayt destekli kuramsal sunum), Soru-Yanıt, Örnek Vaka İncelemesi. Fotoğraf tarihi ve erken dönem fotoğrafik görüntüler üzerine görsel kaynak taraması yapılması.
2 Fotoğraf makinesinin temel çalışma prensipleri; analog ve dijital sistemler; makine türleri (DSLR, aynasız/mirrorless, orta format, mobil kameralar); sensör boyutları (Full Frame, APS-C, Micro Four Thirds) ve görüntü kalitesine etkileri. Anlatım, Gösterip Yaptırma (Demonstrasyon: Kamera gövdesi ve menü arayüzü tanıtımı), Tartışma. Öğrencinin kullanacağı dijital kamera veya akıllı telefonun donanım özelliklerinin ve ayar menülerinin incelenmesi.
3 Objektifler ve optik sistemler; odak uzaklığı (focal length); objektif türleri (standart, geniş açı, tele, makro, balıkgözü); görüş açıları ve perspektif bozulmaları (distorsiyon). Anlatım, Gösterip Yaptırma (Farklı odak uzaklıklarının perspektife etkisinin incelenmesi), Karşılaştırmalı Görsel Analiz. Farklı odak uzaklıkları ve objektiflerle çekilmiş fotoğrafların görsel analizinin yapılması.
4 Pozlama Üçgeni I: Diyafram (Aperture / f-durakları); ışık geçirgenliği ve denetimi; net alan derinliği (Depth of Field - DoF) kavramı; alan derinliğini belirleyen parametreler (diyafram açıklığı, odak uzaklığı, konuya mesafe); bokeh etkisi. Anlatım, Gösterip Yaptırma (Kamera üzerinde diyafram öncelikli mod ve net alan derinliği kontrolü), Soru-Yanıt. Sığ ve derin alan derinliği içeren görsel örneklerin incelenmesi; diyafram skalası üzerine kuramsal okuma yapılması.
5 Pozlama Üçgeni II: Enstantane / Örtücü Hızı (Shutter Speed); sensörün ışık alma süresi; hareketi dondurma (yüksek örtücü hızı) ve harekette devamlılık/fluluk (uzun pozlama); sarsıntı kontrolü ve tripod kullanımı. Anlatım, Gösterip Yaptırma (Enstantane öncelikli mod ve hareket kontrolü demosu), Örnek İncelemesi ve Pano Kritiği. 4. haftanın diyafram/alan derinliği çekim ödevlerinin sınıfa getirilmesi; hızlı ve yavaş örtücü hızları için sahne araştırması yapılması.
6 ISO (ışık duyarlığı) ve dijital kumlanma (noise/gren); pozometre türleri ve çalışma prensipleri; ışık ölçüm modları (nokta/spot, merkez ağırlıklı, matris/değerlendirmeli); pozlama telafisi (+/- EV); histogram grafiğinin okunması; doğru, az ve fazla pozlama. Anlatım, Gösterip Yaptırma (Histogram okuma ve poz telafisi uygulaması), Soru-Yanıt. 5. haftanın hareket/enstantane ödevlerinin hazırlanması; fotoğraf makinesi menüsünden ISO ve ölçüm modu kontrollerinin gözden geçirilmesi.
7 Işık bilgisi ve nitelikleri; doğal ve yapay ışık; ışığın kalitesi (sert ışık, difüze/yumuşak ışık); ışığın yönleri (cephe, yan, ters/siluet, tepe, alttan ışık); renk sıcaklığı, Kelvin skalası ve Beyaz Dengesi (White Balance - WB). Anlatım, Gösterip Yaptırma (Farklı ışık yönlerinin form üzerindeki etkisinin ve Kelvin ayarlarının canlı gösterimi), Tartışma. 6. haftanın tam manuel pozlama ödevlerinin teslim formatına getirilmesi; günün farklı saatlerindeki ışık değişimlerinin (altın saat, mavi saat vb.) gözlemlenmesi.
8 İlk 7 haftalık kuramsal içeriğin (fotoğraf tarihi, makine mekaniği, optik, pozlama üçgeni, ışık fiziği ve renk sıcaklığı) kapsamlı yazılı değerlendirmesi. Yazılı Sınav Değerlendirmesi. İlk 7 haftaya ait kuramsal ders notlarının, şemaların ve teknik terimlerin gözden geçirilmesi.
9 Kompozisyon kuramı ve kadrajlama ilkeleri I; yatay ve dikey çerçeveleme dinamikleri; Üçler Kuralı (Rule of Thirds); Altın Oran ve Fibonacci spirali; görsel ağırlık merkezi ve optik denge (simetrik ve asimetrik kurgular). Anlatım, Örnek Vaka İncelemesi (Usta fotoğrafçıların eserleri ve sanat yapıtları üzerinden kompozisyonel okuma), Soru-Yanıt. Üçler kuralı ve altın orana uygun fotoğraf örneklerinin incelenmesi ve taslak eskizlerin hazırlanması.
10 Kompozisyon kuramı II; yönlendirici çizgiler (diyagonal, dikey, yatay akslar); derinlik katmanları (ön plan, orta plan, arka plan); ritim, tekrar ve doku; sadelik ve minimalizm; çerçeve içinde çerçeve (framing) kullanımı; bakış açısı (göz hizası, kuşbakışı, kurbağa perspektifi). Anlatım, Gösterip Yaptırma (Farklı bakış açılarının ve yönlendirici çizgilerin kadraj etkisinin gösterilmesi), Grup Eleştirisi. 9. haftanın üçler kuralı ve denge temalı çekim ödevlerinin sunulması; mimari ve doğal dokularda yönlendirici aks araştırması yapılması.
11 Stüdyo ve masaüstü ürün fotoğrafçılığı temelleri; yapay ışık kaynakları (sürekli ışık, stüdyo flaşları / paraflaş); ışık şekillendiriciler (softbox, difüzör, reflektör, snoot, petek); sonsuz fon kullanımı (beyaz, siyah, nötr gri fonlar); ürün çekiminde ölçek, keskinlik ve tripot stabilizasyonu. Anlatım, Gösterip Yaptırma (Masaüstü stüdyo ve aydınlatma kurulumu demonstrasyonu), Örnek İncelemesi. 10. haftanın kompozisyon/çizgi/perspektif ödevlerinin teslimi; profesyonel ürün ve katalog fotoğraflarının incelenmesi.
12 Seramik ve dokulu yüzeylerin fotoğraflanması; üç boyutlu hacim hissini vurgulayan ışık-gölge kurguları; mat ve pürüzlü yüzeylerde doku ortaya çıkarma teknikleri (yanal/sıyırıcı ışık kullanımı); parlak sırlı seramiklerde parlamaların (hotspot) kontrolü ve ışık difüzyonu; dairesel polarize filtre kullanımı. Anlatım, Gösterip Yaptırma (Işık çadırı ve difüzör paneller ile sırlı seramik aydınlatma demonstrasyonu), Bireysel Çekim Analizi. 11. haftanın temel ürün çekimi alıştırmalarının teslimi; atölyede çekilmek üzere farklı yüzey özelliklerine sahip (mat, sırlı, rölyefli) seramik objelerin seçilip temizlenmesi.
13 Cam malzeme ve şeffaf objelerin fotoğraflanması; camın optik özellikleri (şeffaflık, ışık kırılması, iç yansımalar); arkadan aydınlatma (backlighting) tekniği; Parlak Alan (Bright Field) ve Karanlık Alan (Dark Field) aydınlatma şemaları; saydam yüzeylerde form sınırlarının ve konturların belirginleştirilmesi. Anlatım, Gösterip Yaptırma (Karanlık ve aydınlık alan aydınlatma kurulumları ile cam şişe/kap çekimi demosu), 12. haftanın seramik obje çekimlerinin teslimi; stüdyoya şeffaf veya renkli cam objelerin (şişe, kadeh, füzyon parça vb.) getirilmesi.
14 Dijital karanlık oda temelleri ve arşivleme; RAW ve JPEG dosya formatlarının karşılaştırılması; temel dijital düzenleme parametreleri (pozlama telafisi, beyaz ayarı düzeltmesi, kontrast, renk tonu/doygunluk, kadraj düzeltme ve perspektif düzeltme); EXIF metaverilerinin yönetimi, etiketleme ve dosya kataloglama sistematiği. Anlatım, Gösterip Yaptırma (Yazılım üzerinde RAW işleme ve dijital rötuş demonstrasyonu), Birebir Değerlendirme. 13. haftanın cam obje çekimlerinin teslim formatına getirilmesi; dönem boyunca çekilen fotoğrafların dijital ortamda toplanıp tasnif edilmesi.
15 Fotoğrafik portfolyo tasarımı ve sunum standartları; seramik/cam ürün dokümantasyonunda katalog mizanpajı; görsel anlatıda tutarlılık, seri oluşturma ve sergileme hiyerarşisi; dijital portfolyo formatları (PDF, web sunumu); dönem sonu portfolyolarının ön değerlendirmesi ve jüri provası. Anlatım, Örnek Vaka İncelemesi (Başarılı sanatçı portfolyoları ve ürün katalogları), Bireysel Masa Başı Portfolyo Kritiği. Dönem boyunca çekilen fotoğrafların teknik künyeleri (diyafram, enstantane, ISO, odak uzaklığı) eklenmiş dijital portfolyo taslağının hazırlanması.
16 Yarıyıl Sonu Final Sınavı / Portfolyo Değerlendirmesi. Dönem boyunca işlenen kuramsal ve teknik fotoğraf ilkelerinin (pozlama, kompozisyon, aydınlatma, seramik ve cam obje dokümantasyonu) dönem sonu dijital portfolyosu üzerinden jüri önünde değerlendirilmesi ve notlandırılması. Jüri Değerlendirmesi / Sözlü Sunum ve Savunma, Bireysel Sonuç Mülakatı. Tüm teknik künyeleri eksiksiz işlenmiş, yüksek çözünürlüklü dijital portfolyo dosyasının (PDF formatında) ve seçilen baskılı çalışmaların resmi teslim saatinde jüriye sunulmaya hazır hale getirilmesi.

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Freeman, M. (2007). The Photographer's Eye: Composition and Design for Better Digital Photos. Focal Press. Langford, M., Fox, A., & Smith, R. S. (2010). Langford's Basic Photography: The Guide for Serious Photographers. Focal Press. Hunter, F., Biver, S., & Fuqua, P. (2015). Light: Science and Magic - An Introduction to Photographic Lighting. Focal Press. (Özellikle cam ve parlayan yüzey ışıklandırması için). Kılıç, L. (2018). Fotoğraf Terimleri Sözlüğü. Dost Kitabevi.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Anlatım (Kuramsal Sunum) / Lecture: Fotoğraf tarihi, optik kurallar, pozlama değişkenleri (diyafram, enstantane, ISO), ışık fiziği ve kompozisyon kurallarının görsel slaytlar, diyagramlar ve şemalar eşliğinde aktarılması. Gösterip Yaptırma (Demonstrasyon) / Demonstration: Fotoğraf makinesi gövdesi ve objektif mekaniği, manuel menü kontrolleri, stüdyo aydınlatma ekipmanları (ışık çadırı, softbox, reflektör) ve temel dijital düzenleme yazılımlarının işleyişinin uygulamalı olarak gösterilmesi. Örnek Vaka İncelemesi / Case Study Analysis: Tarihsel ve çağdaş fotoğraf ustalarının eserleri ile seramik ve cam objelerin profesyonel stüdyo katalog çekimlerinin ışık, yansıma ve kadraj açısından çözümlenmesi. Bireysel Çalışma ve Alan/Stüdyo Çekimleri / Individual Practice & Studio Shoots: Öğrencilerin verilen haftalık teknik ve estetik temalar (alan derinliği, hareket kontrolü, doku vurgusu, cam/seramik ürün çekimi) doğrultusunda bireysel çekimler gerçekleştirmesi. Soru-Yanıt ve Tartışma / Question-Answer & Discussion: Kuramsal derslerin pekiştirilmesi amacıyla teknik parametreler ve kompozisyon tercihleri üzerine sınıf içi interaktif fikir alışverişi. Eleştiri ve Grup Değerlendirmesi (Pin-up / Critique): Haftalık çekilen fotoğrafların projeksiyon üzerinden tüm sınıfla birlikte teknik pozlama doğruluğu, netlik ve kompozisyon dengesi açısından incelenmesi ve akran değerlendirmesi (peer review). Portfolyo Hazırlama ve Sunma / Portfolio Preparation & Presentation: Dönem boyunca üretilen tematik ve ürün fotoğraflarının teknik künyeleriyle (EXIF verileri) birlikte standart bir dijital sunum/portfolyo haline getirilerek jüri önünde sunulması.

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 2 2
Final Sınavı 1 2 2
Derse Katılım 14 3 42
Bireysel Çalışma 14 1 14
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 1 15 15
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma 1 15 15
Ev Ödevi 10 3 30
Toplam İş Yükü (saat) 120

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10
ÖÇ 1 5 4 3 2 2 1 3 3 2 1
ÖÇ 2 3 4 3 2 2 2 3 4 3 2
ÖÇ 3 3 4 4 3 2 2 3 4 3 2
ÖÇ 4 4 4 4 4 3 2 3 4 3 2
ÖÇ 5 4 5 5 4 3 3 4 4 3 2
ÖÇ 6 3 4 5 5 5 4 4 5 4 3
ÖÇ 7 2 3 3 3 2 3 5 5 4 3
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek