GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 706003742014 | İNSAN HAKLARI KURAMLARI | Seçmeli Ders Grubu | 3 | 6 | 6,00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
İnsan hakları düşüncesinin tarihsel, felsefi ve politik gelişimi konusunda genel bir bilgi birikimi sağlamak; öğrencilerin İnsan Hakları kavramını romantik bir ideal olarak değil, hukuki ve felsefi bir zeminde politik bir mesele olarak kavramalarını sağlamak; İnsan haklarının günümüz politik, hukuksal ve toplumsal dinamikler içerisindeki anlamını tartışmak; Öğrencilerde ayrımcı ve ötekileştirici nefret söylemlerine karşı farkındalık kazandırmak.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Zerrin Kurtoğlu Şahin
Öğrenme Çıktıları
| 1 | insan hakları tarihini öğrenmek |
| 2 | hak ve adalet bilinci kazanmak |
| 3 | haklı ve haksızı ayırt etmeyi öğrenmek |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Derslerin verimli geçebilmesi için aşağıdaki görsel kaynakların, öğrenciler tarafından izlenmesi gerekmektedir. Irkçılık ve Önyargı Konulu Kısa Film: https://youtu.be/MlP1iuxbmKk?si=Ysbm5Q59oDstKrf0 Oyuncak Bebek Deneyi (İçselleştirilmiş Irkçılık): https://youtu.be/8Ky2JluqZ1w?si=NgvVDzAj9YNkE3Xm İnsan Hakları Söyleşileri - 3: İnsan Hakları Bakış Açısı: https://youtu.be/VmR6sGlE2pY?si=J78ObQD0w7VLzD9E Ezgi Koman | Niçin Çocuk Hakları?: https://youtu.be/9UK92ktOGRs?si=nnYVWScXZ5JuJ6lf Aksu Bora | Niçin Kadın Hareketi?:https://youtu.be/BaT1tkBDCyQ?si=SguZjbjm-VqUm5bh Umut Güner | Niçin LGBTİ+ Hareketi?:https://youtu.be/KzS5BnW4Ozw?si=t0q215BW-h5r44uo Ümit Biçer | Niçin Cezasızlıkla Mücadele?: https://youtu.be/Tk4H-OsVyoQ?si=VlwVca0Ekevrmsr4 Füsun Üstel | Niçin Akademik Özgürlük?:https://youtu.be/pgnHYM20Z-4?si=uQSk789rQS8VL35N Nilgün Toker, İnsan Hakları Söyleşileri - 3: İnsan Hakları Bakış Açısı: https://www.youtube.com/watch?v=VmR6sGlE2pY Nilgün Toker', "Aktüel İnsan Hakları Krizi": https://www.youtube.com/watch?v=7V0-5uxnVlg Zerrin Kurtoğlu- Modernliğin Lanetli Armağanı Mültecilik:https://youtu.be/Bal8_6JkbUk?si=VzBnEPQG2y1f6T9r Melek Göregenli - Yasemin İnceoğlu | Karantinada İnsan Hakları:https://www.youtube.com/watch?v=buqV54_jyug Serdar Tekin | “Hukukun Zamanla İlişkisi ve Devletin Yükümlülükleri”: https://www.youtube.com/watch?v=alQZa4tyn1M
Dersin İçeriği
İnsan haklarının felsefi, tarihsel, politik gelişimi; ayrımcılık-ötekileştirme-nefret söylemi; Irkçılık ve Post-Kolonyal Eleştiri; Dezavantajlı gruplar; İklim Krizi: Ekolojik haklar, Dijitalleşme, Yapay Zeka ve Yeni Haklar; İnsan Hakları krizi
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Giriş ve Kavramsal Çerçeve: İnsan hakları nedir? Hak, özgürlük ve ödev kavramları. Haysiyet kavramının merkezi rolü. İnsan Haklarının Temel Özellikleri * Evrensellik * Vazgeçilmezlik * Bölünmezlik * Doğuştanlık | Aydınlanma ve Kantçı Etik * İnsan haysiyeti (dignity) kavramı. Kant’ın "amaç olarak insan" formülasyonu. * Kategorik İmperatif: "Öyle davran ki, eyleminin ilkesi aynı zamanda genel bir yasa olsun." | |
| 2 | Antik Kökenlerden Doğal Hukuka: Sofistler ve "nomos-physis" ayrımı.Stoa felsefesi, Roma Hukuku, Ortaçağ’da doğal hukuk anlayışı. | ||
| 3 | Modernite ve Sözleşme Teorileri: Hobbes, Locke ve Rousseau: Doğuştan gelen haklar ve toplum sözleşmesi | ||
| 4 | Tarihsel Kilometre Taşları: Magna Carta, Fransız İhtilali, Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (1948) * Beyannamenin felsefesi, maddeleri ve hukuki bağlayıcılığı tartışması. Hakların Sınıflandırılması (Kuşaklar) 1. Kuşak (Kişisel ve Siyasal), 2. Kuşak (Ekonomik ve Sosyal), 3. Kuşak (Dayanışma Hakları), 4. Kuşak (Biyoetik haklar ve Dijital Haklar) | ||
| 5 | Ayrımcılığın Ontolojisi: Görünmez engeller ve yapısal eşitsizlikler. Kategorizasyon ve stereotipleştirme. Yapısal ayrımcılık ve "Cam Tavan". | ||
| 6 | Ötekileştirme ve Dilin Şiddeti | Foucault: Söylem ve iktidar. Dilin bir dışlama aracı olarak kullanımı. | |
| 7 | Nefret Söylemi ve İfade Özgürlüğü | Nefret Söylemi Atölyesi Sosyal medyadan gerçek nefret söylemi örnekleri "ifade özgürlüğü" bağlamında analiz edilecektir. | |
| 8 | Irkçılık ve Post-Kolonyal Eleştiri Frantz Fanon ve Edward Said: Sömürgecilikten kalan zihinsel kalıplar ve kurumsallaşmış ırkçılık. | ||
| 9 | arasınav | ||
| 10 | Dezavantajlı Grupların Hakları I: Toplumsal Cinsiyet ve Haklar: Kadın hakları, LGBTİ+ hakları | Toplumsal Cinsiyet Atölyesi | |
| 11 | Dezavantajlı Grupların Hakları II: Çocuk hakları | Çocuk Hakları Atölyesi | |
| 12 | Dezavantajlı Grupların Hakları III: Engelli hakları | Engelli Hakları Atölyesi | |
| 13 | Dezavantajlı Grupların Hakları IV: Mülteciler ve Vatansızlık | Mülteci Hakları Atölyesi | H. Arendt, Haklara Sahip Olma Hakkı |
| 14 | İklim Krizi ve İnsan Hakları Ekolojik Haklar ve Gelecek Kuşaklar Antroposen çağında insan merkezli (anthropocentric) hak anlayışının eleştirisi. | ||
| 15 | Dijitalleşme ve Yeni Haklar: Algoritmik ayrımcılık, algoritmik gözetim, dijital mahremiyet, biyo-politika, güvenlikleştirme, küresel otoriterleşme tehdidine karşı savunma. Yapay zeka ve insan hakları | ||
| 16 | İnsan Haklarının Krizi; İnsan Hakları Savunuculuğu: Aktivizm yöntemleri, güvenlik ve savunuculuk etiği |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi Anar Erol, İnsan Hakları Tarihi, Cangızbay Kadir, “Bir Kavram Olarak İnsan Hakkı” Maurice Cranston, “İnsan Hakları Nedir?” Kuçuradi Ioanna, İnsan Haklarının Felsefi Temelleri İHD, İnsan Haklarının Kavramsal Temelleri Ülkü Doğanay (Der.), Ayrımcılığın Yüzleri Murat Satıcı, Hak ve Özgürlük Ütopyası Olarak “İnsan Hakları”: Felsefesi ve Eleştirisi Sancar Mithat, “Hukukun Oluşturulmasında İnsan Haklarının Rolü ya da İnsan Hakları ile Pozitif Hukuk Arasındaki İlişki” Devlet Aklı Kıskacında Hukuk Devleti içerisinde K. Çayır, M. Ayan Ceyhan (Der), Ayrımcılık Çok Boyutlu-Yaklaşımlar içinde: Melek Göregenli, “Temel Kavramlar: Önyargı, Kalıpyargı ve Ayrımcılık”; “Ayrımcılığın Meşrulaştırılması”; “Önyargıyı ve Ayrımcılığı Azaltmak” Ekrem Düzen, Ayrımcılık, Dışlama ve Ötekileştirme Rehberi Bauman-Mülteci krizi insanlığın krizidir Serdar Tekin, Hannah Arendt ve Haklara Sahip Olma Hakkı Rachel Bayefsky, Haysiyet, Onur ve İnsan Hakları: Kant'ın Bakış Açısı Levent Köker, Türkiye’nin İnsan Hakları Sorunu Aksu Bora, Toplumsal Cinsiyete Dayalı Ayrımcılık Hamid Andishan, Honour or Dignity? An Oversimplification in Islamic Human Rights TİHV, Yeni Bir İnsan Hakları Hareketine Doğru Küresel İnsan Hakları Krizi Karşısında Ne Yapmalı? Sempozyum Bildirileri A. Kadir Çüçen, İnsan Hakları Düşüncesinin Gelişimi Özgür Elibol, Haysiyet Zerrin Kurtoğlu Şahin, Modernliğin Lanetli Armağanı: Mültecilik Cahit Korkmaz v.d., Alevi Bakış Açısıyla Türkiye’de Ayrımcılık G. Agamben, We Refugees H. Arendt, Biz Mülteciler Daniel Loick, Biz Mülteciler KondaHafıza Merkezi, Gençlerin İnsan Hakları Algısı Aksu Bora, Hatırlananlar ve Unutulanlar: İslam Coğrafyasında Modernleşme ve Kadın Hareketleri Nilgün Toker, İnsan Olmayan Varlıklara Karşı Sorumluluk: Etik mi, Politik mi? Nilgün Toker Kılınç, Politika ve Sorumluluk Zerrin Kurtoğlu, İnsan Hakları ve İslam Tartışmasında Perspektif Sorunu
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Üzerinde konuşup tartışabileceğimiz vaka örnekleri ve belgeler için aşağıdaki web siteleri, dökümantasyon merkezleri olarak dersimize yardımcı olacaktır. https://www.tihek.gov.tr/ https://tihv.org.tr/ https://www.amnesty.org.tr/ https://tihvakademi.org/ https://www.insanhaklariokulu.org/ https://www.ihd.org.tr/
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Final Sınavı | 1 | 3 | 3 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Seminer | 1 | 10 | 10 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 4 | 8 | 32 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 4 | 8 | 32 |
| Okuma | 14 | 4 | 56 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 177 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | |
| ÖÇ 1 | 3 | 5 | 4 | 5 | 3 | 3 | 2 | 2 | 2 |
| ÖÇ 2 | 3 | 5 | 5 | 5 | 3 | 3 | 2 | 2 | 2 |
| ÖÇ 3 | 3 | 4 | 5 | 5 | 4 | 3 | 2 | 2 | 2 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek