GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 707003752024 | İNSAN VE TEKNOLOJİ ETKİLEŞİMİ | Seçmeli Ders Grubu | 3 | 5 | 4,00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu ders, psikoloji öğrencilerinin insan-teknoloji etkileşimi (Human-Technology/Computer Interaction, HTI/HCI) alanında kavramsal ve uygulamalı bilgi edinmesini amaçlar. Öğrenciler; tasarım ilkelerini, kullanıcı deneyimi (UX) kavramlarını, insan faktörlerini, bilişsel ergonomiyi ve etik tasarım prensiplerini öğrenerek teknolojik ürünlerin kullanıcı dostu, erişilebilir ve psikolojik olarak etkili biçimde nasıl tasarlanabileceğini tartışır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Gülin KAÇA
Öğrenme Çıktıları
| 1 | İnsan-teknoloji etkileşimi kavramını ve psikoloji ile ilişkisini açıklayabilir. |
| 2 | Norman’ın tasarım ilkelerini tanımlar ve örneklerle açıklar. |
| 3 | Bilgi işleme süreçlerini ve bilişsel yük yönetimini teknoloji tasarımına uygular. |
| 4 | İnsan faktörleri ve hata türlerini analiz eder, tasarım çözümleri geliştirir. |
| 5 | UX araştırma yöntemlerini ve kullanılabilirlik testlerini uygular. |
| 6 | Duygusal tasarım kavramını ürün değerlendirmesine entegre eder. |
| 7 | Yeni teknolojilerin psikolojik ve sosyal etkilerini değerlendirir. |
| 8 | Etik tasarım prensiplerini ve veri gizliliği standartlarını uygular. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
YOK
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
[Yok]
Dersin İçeriği
- İnsan-teknoloji etkileşiminin tanımı, kapsamı ve psikoloji içindeki yeri - Don Norman’ın tasarım ilkeleri - Bilgi işleme süreçleri ve bilişsel yük yönetimi - İnsan faktörleri ve hata psikolojisi - Kullanıcı deneyimi (UX) temel kavramları - Kullanılabilirlik testleri, bilişsel değerlendirme yöntemleri - Duygusal tasarım ve sosyal psikoloji ilişkisi - Yeni teknolojiler (Yapay zekâ, AR/VR, giyilebilirler) - Etik, veri gizliliği, manipülatif tasarım (dark patterns) ve sorumlu tasarım
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Giriş: İnsan-Teknoloji Etkileşimi Nedir? Psikolojide İTE’nin Yeri | Konu anlatımı/tartışma | Okuma: Norman – Bölüm 1; Carroll – Bölüm 1 |
| 2 | İnsan Odaklı Tasarım ve Temel Kavramlar: Affordance, Signifier, Mapping | Okuma: Norman – Bölüm 1-2 | |
| 3 | Bilgi İşleme ve Bilişsel Süreçler | Okuma: Norman – Bölüm 3-4 | |
| 4 | Bilişsel Yük ve Bellek: Kullanıcı Arayüzlerinde Bellek | Okuma. Sweller, J. (2020) | |
| 5 | İnsan Faktörleri, Hata Psikolojisi ve Tasarım Çözümleri | Okuma: Norman – Bölüm 5 | |
| 6 | Kullanıcı Deneyimi (UX) Temelleri | Okuma: Hassenzahl & Tractinsky (2006) | |
| 7 | Kullanıcı Araştırmalarında Psikolojik Yaklaşımlar | Okuma: Norman – Bölüm 6 | |
| 8 | Ara Sınav | ||
| 9 | Kullanılabilirlik Testleri ve Bilişsel Değerlendirme | Okuma: Nielsen – Usability Engineering; NN/g'den "Usability Testing" ve "Heuristic Evaluation" makaleleri. ISO 9241 standartları özeti | |
| 10 | Duygusal Tasarıma Giriş | Okuma: Norman, Emotional Design – Bölüm 1-2 | |
| 11 | Duygusal Tasarım – Devam | Okuma: Norman, Emotional Design – Bölüm 3-5 | |
| 12 | Sosyal Psikoloji ve Teknoloji | Norman, Emotional Design – Bölüm 6 | |
| 13 | Yeni Teknolojiler: Yapay Zekâ, AR/VR, Wearables | Okuma: AI & UX – 2023 Review | |
| 14 | Etik, Gizlilik ve Psikolojik Etkiler | Friedman et al (1999). – Value Sensitive Design | |
| 15 | Proje Sunumları ve Dönem Değerlendirmesi |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
• Norman, D. A. (2013). The Design of Everyday Things./Gündelik Şeylerin Tasarımı. TUBİTAK • Norman, D. A. (2005). Emotional design: why we love (or hate) everyday things. BasicBooks. • Carroll, J. M. (2003). HCI Models, Theories, and Frameworks. • Fortino, G., Kaber, D., Nürnberger, A., & Mendonça, D. (Eds.). (2023). Handbook of Human-Machine Systems. John Wiley & Sons.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
- Ders Anlatımı: Temel kavramların, teorilerin ve modellerin aktarılması - Vaka Analizi: Gerçek ürün ve hizmet örnekleri üzerinden grup çalışmaları - Sınıf İçi Uygulamalar: Affordance fotoğraf çalışmaları, mental model çizimleri, kullanılabilirlik testleri - Okuma ve Tartışma: - Proje Çalışması: Bir teknolojik ürünün Norman ilkeleri + kullanılabilirlik testi + psikolojik analiz çerçevesinde değerlendirilmesi - Ara Sınav ve Sunumlar: Bilgi ölçme ve proje çıktılarının paylaşımı
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Proje Hazırlama | 1 | 60 |
| Proje Sunma | 1 | 40 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 50 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 50 | |
Staj Durumu
YOK
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 15 | 3 | 45 |
| Tartışma | 1 | 1 | 1 |
| Proje Hazırlama | 1 | 10 | 10 |
| Proje Sunma | 1 | 1 | 1 |
| Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma | 10 | 1 | 10 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 6 | 6 |
| Okuma | 15 | 2 | 30 |
| Ev Ödevi | 10 | 1 | 10 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 114 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | |
| ÖÇ 1 | 4 | 3 | 3 | 4 | 2 | 2 | 2 | 5 | 3 | 2 | 5 | 4 | 2 | 1 | 3 |
| ÖÇ 2 | 3 | 3 | 3 | 4 | 2 | 2 | 2 | 5 | 3 | 2 | 5 | 4 | 2 | 1 | 3 |
| ÖÇ 3 | 5 | 3 | 4 | 5 | 3 | 4 | 2 | 5 | 3 | 3 | 5 | 4 | 2 | 1 | 3 |
| ÖÇ 4 | 4 | 3 | 5 | 5 | 3 | 4 | 3 | 5 | 3 | 2 | 5 | 4 | 4 | 3 | 3 |
| ÖÇ 5 | 1 | 3 | 4 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 | 3 | 3 | 5 | 4 | 5 | 2 | 3 |
| ÖÇ 6 | 1 | 4 | 4 | 4 | 2 | 4 | 2 | 5 | 3 | 2 | 5 | 4 | 2 | 3 | 3 |
| ÖÇ 7 | 4 | 3 | 4 | 5 | 3 | 4 | 3 | 5 | 3 | 3 | 5 | 4 | 1 | 4 | 3 |
| ÖÇ 8 | 1 | 3 | 3 | 4 | 2 | 3 | 2 | 5 | 3 | 3 | 5 | 4 | 5 | 5 | 3 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek