GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
SÖ301AE HAYAT BİLGİSİ ÖĞRETİMİ Ders 3 5 6,00

Dersin Seviyesi

Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, öğrencilerin Hayat Bilgisi dersinin niteliğini, amaçlarını ve kapsamını ayrıntılı biçimde kavramalarını sağlamaktır. Bu doğrultuda ders, ilkokul düzeyinde Hayat Bilgisi öğretim sürecinin etkili bir şekilde planlanması ve uygulanmasına yönelik bilgi ve becerilerin kazandırılmasını hedefler. Ders kapsamında öğretmen adaylarının, Hayat Bilgisi dersinin bilinçli ve sorumlu yurttaşlar yetiştirmedeki işlevini fark etmeleri amaçlanırken; öğretim programının kazanım, beceri ve kavram boyutlarıyla tanıtılması da dersin önemli bir bileşenini oluşturur. Ayrıca, dersin öğretimine ilişkin temel öğretim becerileri ile öğretim stratejilerinin kuramsal ve uygulamalı olarak ele alınması, yöntem ve tekniklerin Hayat Bilgisi öğretiminde etkili biçimde kullanılmasına yönelik uygulama çalışmalarıyla desteklenir. Bu kapsamda öğrenciler, belirlenen bir öğrenme çıktısına uygun şekilde ders planı hazırlayarak sınıf içi ders anlatımı gerçekleştirir; böylece kuramsal bilgilerini uygulamaya dönüştürme, planlama ve öğretim sürecini yönetme becerilerini geliştirme fırsatı elde ederler.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Prof. Dr. Belgin Arslan Cansever

Öğrenme Çıktıları

1 Hayat Bilgisi dersinin amacı, kapsamı ve niteliğini açıklayarak bu dersin ilkokul düzeyindeki önemini gerekçeleriyle ortaya koyar.
2 Hayat Bilgisi öğretim programında yer alan kazanım, beceri ve kavramları analiz eder; bu unsurların sınıf düzeylerine göre dağılımını yorumlar.
3 Temel öğretim becerileri ile öğretim strateji, yöntem ve tekniklerini Hayat Bilgisi dersine uygun biçimde seçer, açıklar ve uygulama örnekleri geliştirir.
4 Belirlenen bir öğrenme çıktısı doğrultusunda etkili bir ders planı hazırlayarak bu planı sınıf içi uygulamalarla hayata geçirir.
5 Hayat Bilgisi öğretiminde kullanılan kaynak ve materyalleri amaca uygun şekilde değerlendirir; sınıf içi etkinlikleri pedagojik ölçütlere göre gözlemleyip değerlendirir.

Öğretim Sistemi

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

İlkokulda Materyal Tasarımı

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Dersin İçeriği

Bu dersin içeriği, Hayat Bilgisi dersinin amaç, kavram ve içeriği ,Türkiye’de Hayat Bilgisi dersinin tarihsel gelişimi, Hayat Bilgisi dersi öğretim programının kazanım, beceri, kavram vb özellikler yönünden incelenmesi, programda yer alan temalar ve temaların içerdiği kazanımların sınıflara göre dağılımı, Hayat Bilgisi öğretiminde temel öğretim becerileri, öğretim stratejileri, öğretim yöntem ve tekniklerinin Hayat Bilgisi dersinde kullanımına ilişkin çalışmalar-örnekler, Hayat Bilgisi öğretiminde kaynak ve materyal kullanımı, Hayat Bilgisi Programına ilişkin örnek uygulamalar ve sınıf içi etkinliklerinin değerlendirilmesinden oluşmaktadır.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Konular (Teorik) Uygulama Öğretim Yöntem ve Teknikleri Ön Hazırlık
1 Hayat Bilgisi dersinin tanıtımı, amaç, kavram ve içeriği Etkileşim Temelli Öğretim, Tartışma Beyin Fırtınası, Tartışma, Soru-Yanıt Ders izlencesinde verilmiş olan kaynaklardan dersin amaç, kavram ve içeriği okunmuş olarak derse gelinmelidir. Öğretmen adaylarına rehber olması bakımından derste kullanılacak sunum Egeders üzerinden paylaşılacaktır.
2 Türkiye'de Hayat Bilgisi dersinin tarihsel gelişimi Etkileşim Temelli Öğretim, Tartışma Beyin Fırtınası, Anlatım, Tartışma, Soru-Yanıt Öğretmen adaylarına rehber olması bakımından derste kullanılacak sunum Egeders üzerinden paylaşılacaktır.
3 Hayat Bilgisi öğretim programının incelenmesi Etkileşim Temelli Öğretim, Tartışma Beyin Fırtınası, Anlatım, Tartışma, Soru-Yanıt Öğretmen adaylarına rehber olması bakımından derste kullanılacak sunum Egeders üzerinden paylaşılacaktır.
4 Hayat Bilgisi öğretiminde öğretim yöntem ve teknikleri, öğretim yöntem ve tekniklerinin Hayat Bilgisi dersinde kullanımı Etkileşim Temelli Öğretim, Tartışma Beyin Fırtınası, Anlatım, Tartışma, Soru-Yanıt Öğretmen adaylarına rehber olması bakımından derste kullanılacak sunum Egeders üzerinden paylaşılacaktır.
5 Hayat Bilgisi öğretiminde ölçme ve değerlendirme. Etkileşim Temelli Öğretim, Tartışma Beyin Fırtınası, Anlatım, Tartışma, Soru-Yanıt Öğretmen adaylarına rehber olması bakımından derste kullanılacak sunum Egeders üzerinden paylaşılacaktır.
6 Hayat Bilgisi öğretiminde kaynak ve materyal kullanımı Etkileşim Temelli Öğretim, Tartışma Beyin Fırtınası, Tartışma, Soru-Yanıt, Doğrudan Öğretim, Tartışma Öğretmen adaylarına rehber olması bakımından derste kullanılacak sunum Egeders üzerinden paylaşılacaktır.
7 Öğretmen adaylarının bir öğrenme çıktısını temel alarak hazırladıkları 40 dakikalık ders planına geribildirim verme. Öğretim üyesinin grup üyeleriyle birebir görüşerek ders planını analiz etmesi. Geri bildirimi soru-cevap, yönlendirme ve açıklama yoluyla vermesi. Etkinliklerin ilkokul öğrencisine uygunluğu (somut, oyun temelli, hareketli vb.), Kullanılan öğretim tekniklerinin uygunluğu (drama, oyun, istasyon, gösterip yaptırma vb.), Materyal kullanımı (görsel, somut), Farklı öğrenme stillerine uyarlama (görsel-işitsel-kinestetik), Ölçme–değerlendirme yöntemlerinin yaşa uygunluğu (gözlem, ürün, kısa etkinlik) ve 40 dakikalık zaman yapısına uygun bir ders planı olup olmadığı. Yansıtıcı Tartışma Öğretmen adayı dönemin üçüncü haftasında gönüllü olarak oluşturdukları grup elemanlarıyla bir araya gelerek seçmiş oldukları öğrenme çıktısı çerçevesinde, 40 dakikalık bir ders planı hazırlamalıdır.
8 Ara sınav Sınav
9 Hayat Bilgisi programına ilişkin örnek ders anlatımı uygulaması-I Etkileşim Temelli Öğretim, Tartışma Beyin Fırtınası, Tartışma, Soru-Yanıt, Doğrudan Öğretim, Tartışma
10 Hayat Bilgisi programına ilişkin örnek ders anlatımı uygulaması-II Etkileşim Temelli Öğretim, Tartışma Beyin Fırtınası, Tartışma, Soru-Yanıt, Doğrudan Öğretim, Tartışma
11 Hayat Bilgisi programına ilişkin örnek ders anlatımı uygulaması-III Beyin Fırtınası, Tartışma, Soru-Yanıt, Doğrudan Öğretim, Tartışma Öğretmen adaylarına rehber olması bakımından derste kullanılacak sunum Egeders üzerinden paylaşılacaktır.
12 Hayat Bilgisi programına ilişkin örnek ders anlatımı uygulaması-IV Beyin Fırtınası, Tartışma, Soru-Yanıt, Doğrudan Öğretim, Tartışma
13 Hayat Bilgisi programına ilişkin örnek ders anlatımı uygulaması-V Beyin Fırtınası, Tartışma, Soru-Yanıt, Doğrudan Öğretim, Tartışma
14 Hayat Bilgisi programına ilişkin örnek ders anlatımı uygulaması-VI Doğrudan Öğretim, Tartışma
15 Hayat Bilgisi programına ilişkin örnek ders anlatımı uygulaması-VII Doğrudan Öğretim, Tartışma

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Kitaplar: Kadir Karatekin (2023). Hayat Bilgisi Öğretimi, Vizetek Yayıncılık, Ankara. Bayram Tay (Ed.) (2017). Etkinlik Örnekleriyle Hayat Bilgisi Öğretimi, Pegem Akademi. Veysel Sönmez (2010). Hayat Bilgisi Öğretimi ve Öğretmen Kılavuzu / Yeni Programa Göre Düzenlenmiş Ders Planı Örnekleri, Anı Yayıncılık, Ankara. Cavit Binbaşıoğlu (2003). Hayat Bilgisi Öğretimi, Nobel Yayın-Dağıtım, Ankara Hasan Güleryüz (2008). Hayat Bilgisi Öğretimi ve Programı, PegemA Yayıncılık, Ankara. Tanrıöğen, A. (2006) Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretimi, Lisans Yayıncılık, Bayrampaşa/İstanbul Makaleler: Avcı, G. (2021). Sınıf öğretmenlerinin hayat bilgisi ve sosyal bilgiler derslerinde kullandıkları strateji, yöntem ve teknikler: Nitel bir araştırma. Öğretmen Eğitiminde Yenilikçi Araştırmalar Dergisi, 2(2), 164-177. doi: https://doi.org/10.29329/jirte.2021.372.5 Batmaz, O. (2022a). Sınıf öğretmenlerinin gözüyle hayat bilgisi dersi. S. Karabatak (Ed.), Eğitim & Bilim 2022-III içinde (s. 167-188). Efeakademi Yayınları. Batmaz, O. (2022b). Sınıf öğretmenlerinin gözünden hayat bilgisi ders kitapları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(2), 342-367. doi: https://doi.org/10.37217/tebd.1047431 Tezler: Doğan, N. G. (2022). Hayat bilgisi dersinde sınıf öğretmenlerinin gezi düzenleyebilme öz yeterlik inançları ve okul dışı öğrenme ile ilgili değerlendirmeleri. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi. Ekiz, D. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayınları. 1090 Erbaş, A. A. (2020). Hayat bilgisi dersi kapsamında değerler eğitimi üzerine bir araştırma: beklentiler, uygulamalar ve öneriler. [Yayınlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa. İngilizce Kaynaklar: Ellis, A. K. (2015). Teaching and learning elementary social studies (10th ed.). Pearson. Parker, W. C. (2018). Social studies today: Research and practice (3rd ed.). Routledge. Savage, T. V., & Armstrong, D. G. (2018). Effective teaching in elementary social studies (9th ed.). Pearson. Welton, D. A., & Mallan, J. T. (1999). Children and their world: Strategies for teaching elementary social studies (7th ed.). Houghton Mifflin.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

-"Hayat Bilgisi neden gereklidir?" sorusu üzerinden ön bilgilerin belirlenmesi ve kavram haritası oluşturulması. -Öğretim programının incelenmesi; amaç, beceri ve değerlerin poster hâlinde sunulması. -Seçilen kazanımların beceri, değer ve kavramlarla ilişkilendirilerek analiz edilmesi. -Farklı öğretim yaklaşımlarının sınıf içi uygulama örnekleri üzerinden değerlendirilmesi. -Drama, problem çözme, oyun temelli öğrenme, istasyon ve iş birliğine dayalı öğrenme örneklerinin uygulanması. -Çalışma yaprağı, afiş, kavram haritası ve dijital materyal tasarlanması. -Belirlenen kazanımlara uygun günlük ders planlarının hazırlanması ve akran geri bildirimi alınması. -Hazırlanan ders planlarının sınıf ortamında uygulanması ve değerlendirilmesi. - Ders planlarının güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerinin tartışılması. -Dönem boyunca hazırlanan ders planı, materyal ve etkinliklerin portfolyo şeklinde sunulması ve genel değerlendirme yapılması.

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Uygulama/Pratik 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 2 2
Derse Katılım 14 4 56
Uygulama/Pratik 1 6 6
Takım/Grup Çalışması 4 10 40
Bireysel Çalışma 10 2 20
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 1 4 4
Okuma 14 3 42
Toplam İş Yükü (saat) 170

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12
ÖÇ 1 3 3 2 1 1 1 2 2 1 1 1 2
ÖÇ 2 3 1 1 1 3 1 1 2 2 1 1 2
ÖÇ 3 3 4 1 3 2 2 3 2 2 1 1 3
ÖÇ 4 4 3 1 3 2 4 2 2 1 2 1 2
ÖÇ 5 3 2 2 1 1 4 1 1 4 1 1 1
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek