GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
3501003452022 DİVAN EDEBİYATI ESTETİĞİ Seçmeli Ders Grubu 3 5 2,00

Dersin Seviyesi

Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Din-edebiyat ilişkisini öğrenmek. Bir ilahiyat öğrencisi için edebiyatın neden gerekli olduğunun idrakine varmak. Türklerin İslamî dönemde ortaya koyduğu edebî ürünleri okumak ve anlamak suretiyle edebiyatın inancımız, tarihimiz, kültürümüz ve hayatımıza katkılarının farkına varmak. Din hizmetini yerine getirirken edebiyatın büyülü gücünden istifade edebilme becerisini kazanmak. Yalnızca uyarıcı yönü olan yavan bir dinin sözcülüğünü yapmak yerine, sanatla süslenmiş müjdeleyici tarafı da bulunan ve gün geçtikçe gönüllerde tazeliğini ve güzelliğini sürdürecek olan bir dinin mümessili olduğunu fark etmektir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Dr. Yılmaz ÖKSÜZ

Öğrenme Çıktıları

1 Türk milletinin edebiyat macerası hakkında genel bir bilgi sahibi olur.
2 Türk milletinin din ile olan ilişkisini ve dinî edebiyat faaliyetlerini tanır.
3 Din alanında yetişmiş önemli edib, şair ve müellifler hakkında bilgi edinir.
4 Dinî-edebî eserlerden önemli bir kısmını okumuş ve öğrenmiş olur.
5 Modern edebi eserlerdeki İslami motifleri keşfetmeye çalışır.

Öğretim Sistemi

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Yok

Dersin İçeriği

Edebiyatın din ve tasavvufla ilgisi, Türk İslam Edebiyatı'nın tanımı, konusu ve kapsamı, bahis konusu edebiyatın ilk ürünleri, oluşum süreci, gelişim süreci ve çeşitli edebî akımlar, nazım şekilleri ve türleri.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Konular (Teorik) Öğretim Yöntem ve Teknikleri Ön Hazırlık
1 Din, tasavvuf ve edebiyat ilişkisini öğrenir. Örneklerden hareketle din için edebiyatın önemini kavrar. Söz konusu edebiyatın konusu, kapsamı, muhteva kaynakları ve yöntemi hakkında bilgi sahibi olur. İslam dini etkisinde gelişen bu edebiyata İslam öncesi Türk edebiyatı ile Fars edebiyatının etkilerini görür.
2 İslamiyet’in kabulünden sonra Orta Asya bölgesinde Çağatayca olarak kaleme alınan ilk ürünlerin neler olduğunu öğrenir. Söz konusu eserlerin müelliflerinin hayatı, şahsiyeti, hem ilmî hem edebî birikimleri hakkında fikir sahibi olur. Kutadgu Bilig, Divanu Lügat’t-Türk, Atabetü’l-Hakayık ve Divan-ı Hikmet’ten seçilmiş kısa bölümlerle muhatap olur. Dinî motifleri seçmeye çalışır.
3 Edebiyatımızın Anadolu’da oluşumu ve ilk temsilcileri (Hacı Bektaş-ı Veli, Mevlana Celaleddin-i Rûmî, Nasreddin Hoca ve Yunus Emre) hakkında bilgi edinir. Bunların eserlerinden örnekler okur. Kuran’dan, hadisten ve diğer dinî öğelerden nasıl etkilendiklerini ve onları eserlerinde nasıl kullandıklarını görür.
4 Edebiyatımızın gelişim sürecini bazı şahsiyetler (Seyyid Nesimi, Eşrefoğlu Rûmi, Hayalî, Şemseddin Sivasî gibi) üzerinden müşahede eder. Bunların eserlerinden örnekler okur. Kuran, hadis ve diğer dinî öğelerden nasıl etkilendiklerini ve onları eserlerinde nasıl kullandıklarını görür.
5 Edebî akımlar hakkında bilgi sahibi olur. Hikemî tarz, mahallî söyleyiş ve sebk-i hindî gibi akımları önemli temsilleri üzerinden görür. Nef'î, Nailî, Nabî, Niyazî-i Mısrî ve Şeyh Galib gibi şahsiyetlerin bu akımlardan hangisine dahil olduklarını eserlerinden örnekler okuyarak tespit etmeye gayret eder.
6 Edebî ürünlerin şekil bilgisi hakkında malumat edinir. Kaside, gazel, kıta, mesnevî gibi beyit esasına dayalı nazım şekillerini öğrenir. Bunların edebiyatımızdaki önemli temsilleri hakkında bilgi sahibi olur. Söz konusu nazım şekillerinden örnekler okur, anlamaya ve açıklamaya çalışır.
7 Edebî ürünlerin şekil bilgisine dair malumat edinir. Rubai, tuyuğ, şarkı, terkib-i bend, terc-i bend gibi bend esasına dayalı nazım şekillerini öğrenir. Bunların edebiyatımızdaki önemli temsilleri hakkında fikir edinir. Söz konusu nazım şekillerinden örnekler okur, anlamaya ve açıklamaya çalışır.
8 Edebiyatımızdaki türler hakkında bilgi edinir. Dinî türlerden tevhid ve münacatları öğrenir. Bunların önemli temsilcilerini araştırır ve söz konusu şahsiyetlerin eserlerinden seçmeler okur. Bunları şekil, ifade ve muhteva yönünden inceler, anlamaya ve anlamlandırmaya gayret eder.
9 Edebiyatımızdaki dini türlerden naatları öğrenir. Naatların ortaya çıkışı hakkında bilgi sahibi olur. Önemli temsillerini görür, türün dönemlere göre nasıl bir gelişme gösterdiği hakkında fikir edinir. Naat örnekleri okur, su kasidesini şerhini okuyarak anlamaya gayret eder.
10 Edebiyat açısından siyer nedir? Bunu öğrendikten sonra edebiyatımızın meşhur siyer yazarlarını tanır. Eserlerinden örnekler okur. Mevlidin tanımını, niçin yazıldığını ve kimlerin bu türe rağbet ettiğini öğrenir. Süleyman Çelebi mevlidini şekil ve muhteva yönünden inceleyerek verilen mesajı anlamaya çalışır.
11 Edebiyat açısından hilye ve kırk hadisin ne olduğunu öğrenir. Hilye ve kırk hadis türünün nasıl ve hangi amaçla yazıldığını sorgular. Hilye türlerini ve meşhur hilye yazarlarını öğrenir. Örneklerini görür. Meşhur kırk hadis yazarlarını öğrenir. Örnekler üzerinden nasıl bir tür olduğunu idrak eder.
12 Kuran tercümelerinin nasıl başladığını ve nasıl devam ettiğini öğrenir. Manzum Kuran tercümelerinden örnekler okur. Kuran kıssalarını gözden geçirir, hangi hususların anlatıldığını hatırlar. Edebiyat açısından kısas-ı enbiyayı sorgular. Örnekler üzerinden değerlendirmeler yapar.
13 Tasavvufî türlerin nasıl ortaya çıktığını ve mesajının ne olduğunu anlar. İlahi, nefes, devriye, şathiye gibi tasavvufî türleri öğrenir. Bazı örneklerini okur ve müellifleri hakkında bilgi sahibi olur. Tasavvufî türlerin mukayesesini yapar. Diğer türler içerisindeki yeri ve konumunu anlamaya gayret eder.
14 Manzum akaidname ve ilmihalleri öğrenir. Meşhur örneklerinden seçmeler okur. Müellifleri hakkında bilgi sahibi olur. İslam'ın öğrenilmesinde bu türlerin katkısının neler olduğunu araştırır. Dini bilgilerin öğrenilmesi, anlaşılması, ezberlenmesi ve başka kişilere aktarılmasında şiirin etkin rolünü idrak eder.

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Cihan Okuyucu, Divan Edebiyatı Estetiği (İstanbul: L&M Yayınları, 2004).

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 2 2
Final Sınavı 1 2 2
Bireysel Çalışma 14 4 56
Toplam İş Yükü (saat) 60

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1
ÖÇ 1 5
ÖÇ 2 4
ÖÇ 3 5
ÖÇ 4 4
ÖÇ 5 5
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek