GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 3501003612026 | ÇAĞDAŞ FELSEFE AKIMLARI | Seçmeli Ders Grubu | 3 | 5 | 3,00 |
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amac; 19. yüzyılın sonlarından itibaren şekillenen ve 20. ile 21. yüzyıl felsefesine yön veren temel akımları, filozofları ve tartışma odaklarını eleştirel bir perspektifle incelemektir. Ders; Kıta Felsefesi (Fenomenoloji, Varoluşçuluk, Hermeneotik, Eleştirel Teori, Postyapısalcılık) ile Analitik Felsefe (Dil Felsefesi, Zihin Felsefesi, Mantıksal Pozitivizm) geleneklerini, onların hakikat, özne, dil, zihin, siyaset ve teknolojiye dair yaklaşımları üzerinden karşılaştırmalı olarak çözümleme yetkinliği kazandırmayı hedefler.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Doç. Dr. Muhammet Caner Ilgaroğlu
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Çağdaş Felsefeye Giriş: Dönemselleştirme ve Ayrışma (Kıta vs. Analitik) Çağdaş felsefenin tarihsel kökenlerini, dönemsel kırılmalarını ve Kıta-Analitik felsefe gelenekleri arasındaki temel metodolojik ayrımları açıklayabilir. |
| 2 | Fenomenoloji - I: Husserl ve Bilincin Yönelimselliği Edmund Husserl’in fenomenolojik yöntemini, epokhe, yönelimsellik ve yaşam-dünyası kavramları çerçevesinde çözümleyebilir. |
| 3 | Fenomenoloji - II ve Varoluşsal Ontoloji: Heidegger Martin Heidegger’in Dasein analitiğini, varlık sorusunu ve teknolojiye yönelik ontolojik eleştirisini değerlendirebilir. |
| 4 | Varoluşçuluk: Sartre, Camus ve de Beauvoir Varoluşçuluğun özgürlük, özbaskı (kötü niyet), absürd ve öteki kavramlarını edebi ve felsefi metinler üzerinden analiz edebilir. |
| 5 | Analitik Felsefenin Doğuşu: Mantık, Dil ve Gerçeklik (Frege, Russell) Analitik felsefenin mantıksal ve dilsel temellerini, Frege ve Russell’ın anlam, gönderim ve betimleme kuramları üzerinden tahlil edebilir. |
| 6 | Erken ve Geç Dönem Wittgenstein: Dilin Sınırlarından Dil Oyunlarına Wittgenstein’ın erken ve geç dönem felsefeleri arasındaki kırılmayı mantıksal resim kuramından dil oyunlarına geçiş bağlamında karşılaştırabilir. |
| 7 | Mantıksal Pozitivizm, Viyana Çevresi ve Doğrulanabilirlik İlkesi Mantıksal pozitivizmin doğrulama ilkesini, metafizik karşıtlığını ve Popper’ın yanlışlamacılık eleştirisini tartışabilir. |
| 8 | Hermeneotik: Anlama ve Yorumlama Felsefesi (Gadamer, Ricoeur) Gadamer ve Ricoeur’ün yorumlama teorilerini ufukların birleşmesi, gelenek ve metinsel anlama çerçevesinde yorulabilir. |
| 9 | Eleştirel Teori ve Frankfurt Okulu: Akıl ve İletişim Frankfurt Okulu’nun araçsal akıl ve kültür endüstrisi eleştirileri ile Habermas’ın iletişimsel eylem kuramını değerlendirebilir. |
| 10 | Yapısalcılık ve Postyapısalcılık: Foucault ve Derrida Foucault’nun iktidar/bilgi ve söylem analizini, Derrida’nın yapısökümcü yöntemini felsefi ve toplumsal metinlere uygulayabilir. |
| 11 | Zihin Felsefesi ve Bilişsel Devrim: İkicilik, Fizikselcilik ve İşlevselcilik Zihin-beden problemini, öznel deneyim (qualia) sorununu ve bilişsel bilimin sunduğu zihin modellerini çözümler. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Öğrencilerin derse gelmeden önce 20. yüzyıl felsefesine ait birincil metin okumalarını (makale, pasaj ve bildiri düzeyinde) düzenli yapmaları, analitik ve kıtasal metin çözümlere aktif katılım göstermeleri ve çağdaş felsefi problemleri güncel toplumsal/teknolojik olaylarla ilişkilendirmeleri beklenmektedir.
Dersin İçeriği
Çağdaş felsefenin doğuşu, kökenleri ve iki ana geleneğe (Kıta ve Analitik) ayrışması; Fenomenoloji (Husserl, Heidegger, Merleau-Ponty); Varoluşçuluk (Sartre, Camus, de Beauvoir); Mantıksal Pozitivizm ve Viyana Çevresi; Dil Felsefesi (Frege, Russell, Wittgenstein); Hermeneotik (Gadamer, Ricoeur); Eleştirel Teori ve Frankfurt Okulu (Adorno, Horkheimer, Habermas); Yapısalcılık ve Postyapısalcılık (Foucault, Derrida, Deleuze); Zihin Felsefesi ve Yapay Zekâ Tartışmaları; Postmodernizm ve Çağdaş Siyaset/Teknoloji Felsefesi.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Çağdaş Felsefeye Giriş: Dönemselleştirme ve Ayrışma (Kıta vs. Analitik) İçerik: 19. yüzyıl krizleri (Nietzsche, Marx, Freud’un mirası); Modernleşme, bilimsellik ve felsefenin geçirdiği metamorfoz; Kıta ve Analitik geleneklerin ayrışma noktaları. | ||
| 2 | Fenomenoloji - I: Husserl ve Bilincin Yönelimselliği İçerik: Edmund Husserl, Paranteze Alma (Epokhe), Fenomenolojik İndirgeme, Yönelimsellik (Intentionality) ve Yaşam-Dünyası (Lebenswelt). | ||
| 3 | Fenomenoloji - II ve Varoluşsal Ontoloji: Heidegger İçerik: Martin Heidegger, Dasein analitiği, Dünyada-Varlık, Otantiklik, Zaman ve Varlık sorusu; Teknoloji Eleştirisi. | ||
| 4 | Varoluşçuluk: Sartre, Camus ve de Beauvoir İçerik: "Varoluş özden önce gelir" ilkesi; Özgürlük, Kötü Niyet (Bad Faith), Saçma (Absürd), Öteki ve Feminist Varoluşçuluk. | ||
| 5 | Analitik Felsefenin Doğuşu: Mantık, Dil ve Gerçeklik (Frege, Russell) İçerik: Mantıksal Mantıkçılık (Logicism), Anlam ve Gönderim (Sense and Reference), Mantıksal Atomculuk ve Betimlemeler Kuramı. | ||
| 6 | Erken ve Geç Dönem Wittgenstein: Dilin Sınırlarından Dil Oyunlarına İçerik: Tractatus Logico-Philosophicus (Resim Kuramı, Söylenemeyen) vs. Felsefi Soruşturmalar (Dil Oyunları, Kullanım Olarak Anlam, Yaşam Biçimleri). | ||
| 7 | Mantıksal Pozitivizm, Viyana Çevresi ve Doğrulanabilirlik İlkesi İçerik: Schlick, Carnap, Ayer; Metafiziğin Eleştirisi, Doğrulanabilirlik İlkesi ve Bilim Felsefesinde Yanlışlamacılığa Geçiş (Popper). | ||
| 8 | Hermeneotik: Anlama ve Yorumlama Felsefesi (Gadamer, Ricoeur) İçerik: Felsefi Hermeneotik, Ufukların Birleşmesi, Ön Yargı ve Gelenek (Gadamer); Şüphe Hermeneotiği ve Semboller (Ricoeur). | ||
| 9 | Eleştirel Teori ve Frankfurt Okulu: Akıl ve İletişim İçerik: Horkheimer ve Adorno (Aydınlanmanın Diyalektiği), Araçsal Akıl, Kültür Endüstrisi; Habermas ve İletişimsel Eylem Kuramı. | ||
| 10 | Yapısalcılık ve Postyapısalcılık: Foucault ve Derrida İçerik: Foucault: Söylem, Biyo-iktidar, Arkeoloji/Jeneoloji, İktidar/Bilgi; Derrida: Yapısöküm (Deconstruction), Metinsellik ve Différance. | ||
| 11 | Zihin Felsefesi ve Bilişsel Devrim: İkicilik, Fizikselcilik ve İşlevselcilik İçerik: Zihin-Beden Problemi, Niteliksel Deneyim (Qualia), Chalmers ve "Zihnin Zor Problemi", İşlevselcilik (Functionalism) ve Bilişsel Bilim. | ||
| 12 | Çağdaş Teknoloji, Yapay Zekâ ve Posthümanizm İçerik: Yapay zekânın ontolojik ve etik statüsü, Dijitalleşme, Posthümanizm, Transhümanizm ve Akıllı Sistemlerin Felsefesi. |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
West, David, Kıta Felsefesine Giriş, İstanbul: Küre Yayınları. Soames, Scott, Philosophical Analysis in the Twentieth Century (2 Cilt), Princeton University Press. Critchley, Simon, Continental Philosophy: A Very Short Introduction, Oxford University Press. Cevizci, Ahmet, 20. Yüzyıl Felsefesi Tarihi, İstanbul: Say Yayınları. Husserl, Edmund, Kesin Bir Bilim Olmak İsteyen Felsefe. Heidegger, Martin, Varlık ve Zaman (Seçme Pasajlar). Wittgenstein, Ludwig, Tractatus Logico-Philosophicus & Felsefi Soruşturmalar. Foucault, Michel, Hapishanenin Doğuşu veya Bilginin Arkeolojisi.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Düz Anlatım (Lecture), İnteraktif Soru-Cevap, Birincil Metin Analizi, Karşılaştırmalı Gelenek Analizi (Analitik vs. Kıta), Örnek Olay / Vaka İncelemesi, Öğrenci Seminer Sunumları ve Eleştirel Atölye Çalışmaları.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 2 | 28 |
| Beyin Fırtınası | 28 | 2 | 56 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 86 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | PÇ 13 | PÇ 14 | PÇ 15 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | |||||
| ÖÇ 2 | |||||||||||||||
| ÖÇ 3 | |||||||||||||||
| ÖÇ 4 | |||||||||||||||
| ÖÇ 5 | |||||||||||||||
| ÖÇ 6 | |||||||||||||||
| ÖÇ 7 | |||||||||||||||
| ÖÇ 8 | |||||||||||||||
| ÖÇ 9 | |||||||||||||||
| ÖÇ 10 | |||||||||||||||
| ÖÇ 11 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek