GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 9301165182003 | Tıbbi Radyofizik | Ders | 1 | 2 | 4,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amacı öğrencilerin; radyoterapide kullanılan teşhis ve tedavi cihazları ve dozimetreleri kullanabilmesini, tüm dozimetrik ölçümleri tasarlayabilmesini, hastaya uygun tedavi planlama tekniklerini seçebilmesini, doz dağılımları ve dozimetrik parametreleri kullanarak tedavi doz ve sürelerini hesaplayabilmesini, kalite kontrol güvenliği ve radyasyondan korunma işlemlerini uygulayabilmesini sağlamaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Fiz. Nezahat Olacak
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Tümör dozu spesifikasyonlarının tedavi planlama tekniğindeki önemini kavrayabilme. |
| 2 | Radyoterapide teşhis ve tedavi cihazlarının çalışma prensiplerini kavrayabilme. |
| 3 | Tedavi planlamasında kullanılan verileri formüle ederek doğruluğunu sağlayabilme. |
| 4 | Tüm doz ölçüm cihazlarını gerekli ve uygun yerlerde kullanabilme. |
| 5 | Radyasyonun kalitesini ölçmek için gerekli olan ölçüm sistemini tasarlayabilme. |
| 6 | Radyasyonun kalitesinin teşhis ve tedavideki önemini kavrayabilme. |
| 7 | Dozimetrik parametreleri, doz dağılımları ve tedavi sürelerini uygulayabilme. |
| 8 | Hastaya uygun tedavi planını tasarlayabilme. |
| 9 | Teşhis ve tedavi cihazlarının doğru ve güvenilir çalışmasını sağlayabilme. |
| 10 | Hastaya özel kalite kontrol ve tedavinin doğrulanmasının önemini kavrayabilme. |
| 11 | Tedavi odalarının radyasyon proteksiyonunu tasarlayabilme. |
| 12 | Radyasyon güvenliği için gerekli önlemleri listeleyebilme. |
Öğretim Sistemi
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Radyoterapide Kullanılan Radyasyon Verici Cihazlar ve Kaynaklar. Doz Kalibrasyonunda Kullanılan Dozimetreler ve fantomlar. Radyasyon Kalitesinin Ölçülmesi. Absorbe Doz Ölçümü ve Kullanılan Faktörler. Doz Dağılımları ve Dozimetrik Parametreler. Radyoterapide Doz-Zaman-Fraksiyon İlişkileri. Tümör Dozu Spesifikasyonları. Bilgisayarlı Tedavi Planlama Sistemleri. Radyoterapi Teknikleri ve Kalite Kontrolleri. Teşhis ve Tedavi Cihazlarının Kalite Kontrol Güvenceliği. Hastaya Özel Kalite Kontrol ve Tedavinin Doğrulanması. Tedavi Odası Tasarımı ve Radyasyondan Korunma.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Uygulama | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Konvansiyonel ve BT simülatörler, Lineer hızlandırıcılar, kobalt-60 ve brakiterapi üniteleri | Teşhis ve tedavi cihazlarında pratik yapma | ||
| 2 | Doz kalibrasyonunda kullanılan dozimetreler ( İyon odaları, film dozimetreler, diyot dedektörler, termolüminesans dozimetreler (TLD), elektronik portal görüntüleme cihazları, 2D array, jel dozimetreler. ) | İlgili dozimetre sistemleri kullanarak pratik yapma | ||
| 3 | Doz kalibrasyonunda kullanılan fantomlar (katı ve su fantomları, antropoformik fantom.) | Fantomlar kullanarak pratik yapma | ||
| 4 | Düşük ve yüksek enerjili X ışınlarının, elektronların ve gamma ışınlarının kalitesinin ölçülmesi. | Tedavi cihazları, dozimetreler ve fantomları kullanarak doz kalibrasyon ölçümü yapma | ||
| 5 | X ışınlarının, elektronların ve gama ışınlarının doz veriminin ölçülmesi ve hesaplanması, IAEA, AAPM, ESTRO protokollerinin kullanımı. | Tedavi cihazları, dozimetreler ve fantomları kullanarak doz kalibrasyon ölçümü yapma | ||
| 6 | İzodoz eğrileri, doz profilleri, yüzde derin doz, doku fantom ve maksimum oranları, doku hava oranı, kolimatör ve fantom saçılma düzeltme faktörleri. | Tedavi cihazları, dozimetreler ve fantomları kullanarak doz kalibrasyon ölçümü yapma | ||
| 7 | Ara sınav | |||
| 8 | Nominal standart doz, parsiyal tolerans, kümülatif radyasyon etkisi, zaman doz fraksiyonu, lineer quadretik model (LQ), Biyolojik eşdeğer doz (BED). | Problem çözme | ||
| 9 | Gross tümör volüm, klinik tümör volümü, planlanan tümör volümü, ışınlanan volüm, internal target volüm. | Tedavi planlama sistemlerinde pratik yapma | ||
| 10 | Bilgisayarlı tedavi planlama sistemlerinin özellikleri, planlama algoritmaları, doz hesaplama öntemleri ve teknikleri, tedavi zamanı hesaplamaları, heterojenite düzeltmeleri, bolus ve düzleştirici filtre kullanımı, virtual simülasyon ve aletleri (BEV, DRR), optimizasyon, üniformite kriteri ve sınırlamalar, doz volüm histogramları, | Tedavi planlama sistemlerinde pratik yapma | ||
| 11 | Tedavi planlama sisteminin kalite kontrol testleri. | Tedavi planlama sistemlerinde pratik yapma | ||
| 12 | Konvansiyonel teknikler, 3 boyutlu konformal radyoterapi ve yoğunluk ayarlı radyoterapi (YART) teknikleri, tedavi planları, tedavi zamanı hesaplamaları ve dozimetrik kontrolleri. | Tedavi planlama sistemlerinde pratik yapma | ||
| 13 | Teşhis ve tedavi cihazlarının elektrik, mekanik ve dozimetrik testleri (AAPM, ESTRO, IAEA, kalite kontrol protokolleri. | Tedavi cihazları, dozimetreler ve fantomları kullanarak doz kalibrasyon ölçümü yapma | ||
| 14 | Tedavinin doğrulanmasında kullanılan port filmler, in-vivo dozimetri, film dozimetri, Yart için özel dozimetri. | Tedavi cihazları, dozimetreler ve fantomları kullanarak doz kalibrasyon ölçümü yapma | ||
| 15 | Teşhis ve tedavi odalarının proteksiyon hesapları, radyasyondan korunmada alınması gerekli önlemler, doz sınırlamaları | İlgili dozimetreler kullanılarak doz ölçümü yaparak zırhlama hesabı yapma | ||
| 16 | Final sınavı |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Khan FM. “The physics of radiation therapy”, Second and Third Edition. Lippiocott Williams & Wilkins, Philadelphia, 1994, 2003. Edward C. Halperin, Carlos A. Perez, Luther W. Brady “Principles and Practice of Radiation Oncology” Third, fourth and Fifth Edition. 1997, 2003, 2008. Safety Reports Series No: 47 “Radiation Protection in The Design of Radiotherapy Facilities” IAEA, 2006. International Atomic Energy Agency: “Absorbed Dose Determination in Photon and Elektron Beams”, Technical Reports Series No: 277, 381, 398. BJR Supplement 25: “Central Axis Depth Dose Data for Use in Radiotherapy’’ 1996. Khalil Arshak, Olga Korostynska “Advanced Materials and Techniques for Radiation Dosimetry” 2006. Michael Goitein “Radiation Oncology: A Physicist’s-Eye View” 2008. Wolfgang Schlegel, Thomas Bortfeld, Anca-Ligia Grosu “New Technologies in Radiation Oncology” 2006. P.Mayles, A.Nahum, J.C.Rasenwald “Handbook Of Radiotherapy Physics Theory and Practice” 2007. Pam Cherry, Angela M. Duxbury “Practical Radiotherapy Physics And Equipment” 2009. AAPM’s TG-51 “Protocol for Clinical Reference Dosimetry of High-Energy Photon and Electron Beams” 1999. ICRU 62: Supplement to ICRU Report No: 50. Bethesta, MD: “International Commission on Radiation Units and Measurements” 1999. Safety Report Series No:16 “Calibration of Radiatıon Protection Monitoring Instruments” 2000. IAEA-TEC-DOC-896 “Radiation Dose in Radiotherapy From Prescription to Delivery” 1996. Steve Webb, “Intensity-Modulated Radiation Therapy” 2001. Arro J. Mundt, John C. Roeske “Intensity Modulated Radiation Therapy” 2005. Reports and articles of Radiation Therapy Committe of the American Association of Physicists in Medicine (AAPM), International Commission on Radiological Protection (ICRP), International Atomic Energy Agency (IAEA), International Electrotechnical Commission (IEC), International Commission on Radiation Units and Measurements (ICRU).
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Final Sınavı | 1 | 2 | 2 |
| Derse Katılım | 14 | 2 | 28 |
| Uygulama/Pratik | 14 | 2 | 28 |
| Soru-Yanıt | 14 | 1 | 14 |
| Örnek Vaka İncelemesi | 7 | 5 | 35 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 9 | 126 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 1 | 20 | 20 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 20 | 20 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 275 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 |
| ÖÇ 2 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 |
| ÖÇ 3 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 |
| ÖÇ 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 |
| ÖÇ 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 |
| ÖÇ 6 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 |
| ÖÇ 7 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 |
| ÖÇ 8 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 5 |
| ÖÇ 9 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 5 |
| ÖÇ 10 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 5 |
| ÖÇ 11 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 |
| ÖÇ 12 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek