GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 9401015012019 | Eğitim Programının Temelleri | Ders | 1 | 1 | 7,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin sonunda öğrenenler, eğitim programlarının dayandığı kuramsal temelleri tanıyabilecek, öğretim programlarının geliştirilmesi sürecindeki model ve yaklaşımları kavrayabilecek, program uygulamalarını tartışabilecek, eleştirel pedagojinin temel söylemlerini anlayabilecek ve yeniden kavramsallaştırma hareketinin sonuçlarını yorumlayabileceklerdir.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Nilay Bümen
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Eğitim programının temelleri dersinde geçen temel kavramları hatırlayabilme |
| 2 | Eğitim programının dayandığı kuramsal temelleri tanıyabilme |
| 3 | Belli başlı program geliştirme model ve yaklaşımlarını tanıyabilme |
| 4 | Eğitimde hedef belirleme kurallarını kavrayabilme |
| 5 | Kendi uzmanlık alanında ilkelerine uygun olarak öğretimsel hedefler yazabilme |
| 6 | Türkiye’de öğretim programlarının uygulanma sürecini irdeleyebilme |
| 7 | Eleştirel pedagojinin temel söylemlerini anlayabilme |
| 8 | Yeniden kavramsallaştırma hareketi ve sonrasının getirdiği görüşleri tartışabilme |
| 9 | Eğitim programları ile ilgili yayınları okuyup tartışmaya isteklilik |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Eğitimde Program Çalışmalarının Temel Kavramları ve Kuramsal Temelleri, Program Geliştirme Yaklaşımları ve Modelleri, Hedefler ve Hedeflerin Belirlenmesi, Eğitim Programı Tasarısının Denenmesi ve Değerlendirilmesi, Öğretim Programlarının Uygulanması ve Yaygınlaştırılması, Eleştirel Pedagoji, Yeniden Kavramsallaştırma Hareketi ve Sonrası
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Tanışma - Ders planının tartışılması, sorumlulukların paylaşılması | Tanışma, ders planının tartışılması ve sorumlulukların paylaşımı Ödev: Öğrenciler, sonraki hafta, derse kendi alanlarında hazırlanmış bir program tasarısı (MEB, 2018/2024) getirecektir. Getirdikleri tasarıyı derse gelmeden önce okumuş olmaları beklenmektedir. | |
| 2 | Eğitim Programları Alanı Nedir? Eğitim Programı Yaklaşımları Program Hakkındaki Temel Sorular | Okuma: [Ornstein & Hunkins, 2018, bölüm 1; Saylan, 1995, 13-24, Tezci ve Talu, 2025] Bir önceki haftanın ödevinde belirtilen program tasarılarını inceleme ve sınıftaki arkadaşları ile paylaşma. Okuma metinleri üzerinde tartışma. | |
| 3 | Eğitim programının felsefi, tarihi ve psikolojik temelleri | Okuma: [Ornstein, Pajak, Ornstein 2016, 1, 2 ve 3. Bölüm, Rüzgâr (2025); Aktan (2025); Ornstein, Pajak & Ornstein 2016, 12 ve 16. Bölüm, Çobanoğlu ve Yıldırım, 2022; Çelik ve Orçan, 2016; Güven ve Aslan, 2023 3. ve 21. bölüm] Okuma metinleri üzerinde tartışma. | |
| 4 | Eğitim programının tarihi ve psikolojik temelleri | Okuma: [Ornstein & Hunkins, 2018, 151-180; Ornstein, Pajak, Ornstein 2016, 21 ve 28. Böüm, Güven ve Aslan, 2023, 3. bölüm] Okuma metinleri üzerinde tartışma. | |
| 5 | Program tasarısı ve boyutları Program yaklaşımları Program geliştirme modelleri | Okuma: [Ornstein & Hunkins, 2018, 176-251; Connely, 2008; 478-490; Altun & Yücel Toy, 2021; Altun & Yurtseven, 2020; Yücel vd., 2017; Geçitli ve Bümen, 2020; Baysal, Yedigöz Kara ve Bümen, 2022; Bolat, 2022; Güven ve Aslan, 2023, 4. ve 5. bölüm] Okuma metinleri üzerinde tartışma. | |
| 6 | Program tasarısı ve boyutları Program yaklaşımları Program geliştirme modelleri | Okuma: [Ornstein & Hunkins, 2018, 176-251; Connely, 2008; 478-490; Altun & Yücel Toy, 2021; Altun & Yurtseven, 2020; Yücel vd., 2017; Geçitli ve Bümen, 2020; Baysal, Yedigöz Kara ve Bümen, 2022; Bolat, 2022; Güven ve Aslan, 2023, 4. ve 5. bölüm] Okuma metinleri üzerinde tartışma. | |
| 7 | Amaç ve hedeflerin belirlenmesi, verilen bir öğretim programında hedeflerin (kazanımların) incelenmesi, tartışılması ve hedef yazılması | Okuma: [Ornstein & Hunkins, 2018, 224-233; Ornstein, Pajak, Ornstein 2016, 2. Bölüm; Sönmez 2012, Bümen 2006a ve Özçelik, 2010, Güven ve Aslan, 2023, 8. bölüm] Okuma metinleri üzerinde tartışma, bireysel olarak hedef yazma ve tartışma. Ödev: Taksonomi Tablosu Hazırlama | |
| 8 | Amaç ve hedeflerin belirlenmesi, verilen bir öğretim programında hedeflerin (kazanımların) incelenmesi, tartışılması ve hedef yazılması | Okuma: [Ornstein & Hunkins, 2018, 224-233; Ornstein, Pajak, Ornstein 2016, 2. Bölüm; Sönmez 2012, Bümen 2006a ve Özçelik, 2010, Güven ve Aslan, 2023, 8. bölüm] Okuma metinleri üzerinde tartışma, bireysel olarak hedef yazma ve tartışma. Ödev: Taksonomi Tablosu Hazırlama | |
| 9 | Amaç ve hedeflerin belirlenmesi, verilen bir öğretim programında hedeflerin (kazanımların) incelenmesi, tartışılması ve hedef yazılması | Okuma: [Ornstein & Hunkins, 2018, 224-233; Ornstein, Pajak, Ornstein 2016, 2. Bölüm; Sönmez 2012, Bümen 2006a ve Özçelik, 2010, Güven ve Aslan, 2023, 8. bölüm] Okuma metinleri üzerinde tartışma, bireysel olarak hedef yazma ve tartışma. Ödev: Taksonomi Tablosu Hazırlama | |
| 10 | Öğretim Programlarının Uygulanması ve Yaygınlaştırılması | Okuma: [Ornstein & Hunkins, 2018, 256-282; Bümen, 2006b; Saltan & Karataş, 2018; Bümen, Çakar ve Yıldız, 2014; Bümen, 2019; Yazıcılar & Bümen, 2019; Bümen & Yazıcılar, 2020; Bolat, 2022] Okuma metinleri üzerinde tartışma. | |
| 11 | Öğretim Programlarının Uygulanması ve Yaygınlaştırılması | Okuma: [Ornstein & Hunkins, 2018, 256-282; Bümen, 2006b; Saltan & Karataş, 2018; Bümen, Çakar ve Yıldız, 2014; Bümen, 2019; Yazıcılar & Bümen, 2019; Bümen & Yazıcılar, 2020; Bolat, 2022] Okuma metinleri üzerinde tartışma. | |
| 12 | Eleştirel Pedagoji | Okuma: [Apple ve Giroux 2009; Yıldırım, 2010; Kincheloe, 2018, Kayan ve Kozikoğlu, 2023; Korkutan ve Kaplan (2022); Doğan 2022; Kozikoğlu, 2020, 9. Bölüm, Sarıkoç Bilir ve Mızıkacı, 2023; Ural ve Özdemir, 2025] Okuma metinleri üzerinde tartışma | |
| 13 | Yeniden Kavramsallaştırma Hareketi ve Sonrası | Okuma: [Bümen ve Aktan 2014; Rüzgar, 2020; Gözütok, D. 2014; Pinar, 2010, 735-736; Malewski, 2010, 669-671; Bolat, 2022; Güven ve Aslan, 2023, 20. bölüm] Okuma metni üzerinde tartışma. | |
| 14 | Seçilen kitap bölümü çevirilerinin sunularak tartışılması | Flinders ve Thornton (2013)’dan yapılan çeviri bölümlerin sunularak tartışılması | |
| 15 | Final sınavı |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
KAYNAKLAR Aktan, S. (2025). Akademik bir alan olarak eğitim programının tarihi temelleri. İçinde: Eğitimde program geliştirme, Ed. E. Tezci (s. 79–96). Akademisyen Kitabevi. (https://akademisyenonline.com/index.jsp?mod=bolum_detay&kitap_id=43000 adresinden EÜ mail adresinizle giriş yaparak online – ücretsiz okuyabilirsiniz) Apple, M. ve Giroux, H. (2009). Eleştirel pedagoji söyleşileri. İstanbul: Kalkedon yayınları. Altun, S. & Yücel Toy, B. (2021). (Ed). Tasarımcı öğretmenler tasarlıyor: Farklı derslerde UbD tasarım örnekleri. Ankara: PegemAkademi. Altun, S. & Yurtseven, N. (2020). Tasarımcı öğretmen: UbD el kitabı. Asos Yayınevi. Baysal, H., Yedigöz Kara, Z. ve Bümen, N.T. (2022). İngilizce dersi öğretim programlarında kaynaşıklık: temel eğitimden ortaöğretime sistematik bir analiz. Eğitim ve Bilim. 47(209), 381-412. Bolat, Y. (2022). Eğitim programı okuryazarlığı. Ankara, Pegem Akademi. Bümen, N. T. (2006a). Program geliştirmede bir dönüm noktası: Yenilenmiş Bloom taksonomisi. Eğitim ve Bilim. 31(142), 3-14. Bümen, N. T. (2006b). Üç büyük ildeki özel okullarda program geliştirme servislerinin etkililiği ve karşılaşılan problemler. Kuramdan Uygulamaya Eğitim Bilimleri.6(3),615-667. Bümen, N.T. (2019). Türkiye’de merkeziyetçiliğe karşı özerklik kıskacında eğitim programları: Sorunlar ve öneriler. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(1), 175-185. Bümen, N. T. ve Aktan, S. (2014). Yeniden kavramsallaştırma akımı ışığında Türkiye’de eğitim programları ve öğretim alanı üzerine özeleştirel bir çözümleme. Kastamonu Eğitim Dergisi. 22(3), 1123-1144. Bümen, N. T., Çakar, E. & Yıldız, D.G. (2014). Türkiye’de öğretim programına bağlılık ve bağlılığı etkileyen etkenler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(1), 203-228. Bümen, N.T. & Yazıcılar, Ü. (2020). Öğretmenlerin öğretim programı uyarlamaları üzerine bir durum çalışması: Devlet ve özel lise farklılıkları. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 40(1), 183-224. Çelik, R. ve Orçan, F. (2016). Öğretmen adaylarının eğitim inançları üzerine bir çalışma. Eğitimde Kuram ve Uygulama. 12(1), 63-77. Çobanoğlu, R. & Yıldırım, A. (2021). Türkiye’de Program Geliştirme Çalışmaları: Cumhuriyet’in İlanından Günümüze Tarihsel Bir Analiz. TEBD, 19(2), 810-830. https://doi.org/10.37217/tebd.912329 Demeuse, M. ve Strauven, C. (2016). Eğitimde Program Geliştirme: Politik Kararlardan Uygulamaya. Çev. Ed. Yusuf Budak. Ankara: Pegem Akademi. Demirel, Ö. (2012). Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Program Geliştirme. Ankara: PegemA Yayıncılık. Doğan, O. (2022). Eleştirel matematik eğitimi: pandemi sonrası matematik sınıfı için alternatifler. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 321-341. Ertürk, S. (2000). Eğitimde Program Geliştirme. Ankara: Meteksan A.Ş. Flinders, D. & Thornton, S. (2013). The Curriculum Studies Reader. New York: Routledge. Geçitli, E. & Bümen, N. T. (2020). İlkokul ve ortaokulda bilişim teknolojileri alanında yer alan derslerin öğretim programları üzerine bir analiz: 1998-2018. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(4), 1912-1934. Gözütok, D. (2014). Curriculum Studies in Turkey since 2000. In Pinar, W.F. (Ed.), International Handbook of Curriculum Research. Second Edition. New York: Routledge. pp. 511-514. Güven, M. & Aslan, S. (2023). (Ed.). Çağdaş gelişmeler ışığında eğitimde program geliştirme ve değerlendirme. Ankara, Pegem Akademi. Kayan, M. F. ve Kozikoğlu, İ. (2023). Eleştirel pedagoji ve eğitim programlarına yansımaları. Vankulu Sosyal Araștırmalar Dergisi, 11, 1-11. Kincheloe, J.L. (2018). Eleştirel Pedagoji. Çev: Kemal İnal. İstanbul, Yeniinsan yayınevi. Korkutan, K. & Kaplan, K. (2022). Eleştirel düşünme ve eleştirel okuryazarlık bağlamında Paulo Freire: Ezilenlerin Pedagojisi. Turkish Studies - Education, 17(1), 141-158. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.50609 Kozikoğlu, İ. (2020). (Ed.) Eğitimde güncel yaklaşımlar. Ankara, Pegem Akademi. Malewski, E. (2010). Post - Reconceptualization. In Kridel, C. (Ed.) Encyclopedia of Curriculum Studies. Vol. 2. 669-671. Thousands Oaks, California: Sage pub. MEB. (2024). İlköğretim – Ortaöğretim Öğretim Programları. https://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx adresinden indirilebilir. Nalbantoğlu, Ü.Y. & Bümen, N.T. (2024). Changes in the curriculum adaptation skills of teachers as a result of professional development support: A Turkish case study, Teaching and Teacher Education, 137, 104386, https://doi.org/10.1016/j.tate.2023.104386 Oral, B. ve Yazar, T. (2017). (Ed.) Eğitimde Program Geliştirme ve Değerlendirme. Ankara: Pegem Akademi. Ornstein, A. C. & Hunkins, F. B. (2009). Curriculum: Foundations, principles and issues. New Jersey: Prentice Hall. Ornstein, A. C. & Hunkins, F. B. (2018). Curriculum: Foundations, principles and issues. 7th edition.New Jersey: Prentice Hall. Ornstein, A.C., Pajak, E.F. & Ornstein, S.B. (2016). (Çev. ed. Bümen, N.T.) Eğitim Programlarında Güncel Sorunlar. Ankara: PegemA Yayınları. Özçelik, D. A. (2010). Öğrenme, öğretim ve değerlendirme İle İlgili bir sınıflama. Ankara: Pegem Akademi. Pinar, W.F. (2010). Reconceptualization. In Kridel, C. (Ed.) Encyclopedia of Curriculum Studies. Vol. 2. 735-736. Thousands Oaks, California: Sage pub. Rüzgar, E. (2020). Anka Kuşu veya Sisifos: Schwab’tan Sonra Eğitim Programları Alanı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi. 53(3), 1153-1179. Rüzgar, M.E. (2025). Programın temelleri: felsefi temel. İçinde: Eğitimde Program Geliştirme (s. 57–78). Akademisyen Kitabevi. (https://akademisyenonline.com/index.jsp?mod=bolum_detay&kitap_id=43000 adresinden EÜ mail adresinizle giriş yaparak online – ücretsiz okuyabilirsiniz) Saltan, B.U. ve Karataş, H. (2018). Özel ilkokul ve ortaokul bünyesinde bulunan program geliştirme servislerinin etkinliğinin incelenmesi: İstanbul örneği. YILDIZ Journal of Educational Research, 3(2), 14-43. Saylan, N. (1995). Eğitimde Program Tasarısı. Temeller – Prensipler - Kriterler. Balıkesir: İnce Ofset. Sarıkoç Bilir, G. ve Mızıkacı, F. (2023). Eğitim programlarının kuramsal temelleri: radikal eğitim programları. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi. 12(1), 71-79. http://www.jret.org/?pnum=79&pt=2023%20C%C4%B0LT%2012%20SAYI%201 Sönmez, V. (2009). Eğitim Felsefesi. Ankara: PegemA Yayınları. Sönmez, V. (2012). Program Geliştirmede Öğretmen Elkitabı. Ankara: PegemA Yayıncılık. Şeker, H. (2012). (Ed.) Eğitimde Program Geliştirme: Kavramlar ve Yaklaşımlar. Ankara: Anı Yayıncılık. Tezci, E. ve Talu, A.A. (2025). Programla ilgili temek kavramlar ve program türleri. İçinde: Eğitimde Program Geliştirme (s. 1–22). Akademisyen Kitabevi. (https://akademisyenonline.com/index.jsp?mod=bolum_detay&kitap_id=43000 adresinden EÜ mail adresinizle giriş yaparak online – ücretsiz okuyabilirsiniz) Tyler, R. (2003). Basic Principles of Curriculum and Instruction. University of Chicago Press. Ural, A., & Özdemir, A. (2025). A bibliometric study on the literature of critical pedagogy: Trends, themes, and future directions. Yaşadıkça Eğitim, 39(1). https://doi.org/10.33308/26674874.2025391793 Varış, F. (1996). Eğitimde “program” geliştirme teori ve teknikler. Ankara: Alkım Yayıncılık. Yazıcılar, Ü. & Bümen, N.T. (2019). Crossing over the brick wall: Adapting the curriculum as a way out. Issues in Educational Research. 29(2), 583-609. Yedigöz Kara, Z. & Bümen, N. T. (2023). The picture behind an intensive English language curriculum reform in Turkey: concerns of English teachers. International Journal of Learning and Change, 15(4), 405–429. https://doi.org/10.1504/IJLC.2023.132134PDF Yıldırım, A. (2010). Eleştirel Pedagoji. Ankara: Anı Yayıncılık. Yücel, E., Dimici, K., Yıldız, B. & Bümen, N.T. (2017). Son 15 yılda yayımlanan ilk ve ortaöğretim İngilizce dersi öğretim programlarının analizi. Ege Eğitim Dergisi. 18(2), 702-737.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Moderatörlük: Öğrenciler 3, 4, 5, 6, 10, 11, 12 ve 13. haftaların konularından birini seçerek, ilgili konunun işlendiği hafta moderatörlük yapacaktır. Tüm öğrenciler ilgili haftaya ait okumaları yapacaklar, ders öncesi can alıcı iki soru yazacak ve online tartışma grubuna (EgeDers’te oluşturulacak forum) gönderecektir. Moderatör, sınıfın yazmış olduğu can alıcı sorulara ve yeni sorulara göre tartışmayı yönetecektir. Taksonomi Tablosu Hazırlama: Öğrenciler belirli bir sınıfın belirli bir dersi için en az yedi adet öğretimsel hedef yazacak, taksonomi tablosuna yerleştireceklerdir. Ayrıca tabloda her hedef için en az bir etkinlik ve ölçme işlemi tasarlanıp eklenecektir. Ödev öğretim üyesine elektronik olarak gönderilecektir. Rapor ve sunum: Flinders ve Thornton (2013)’dan öğretim üyesi tarafından önerilen bölümlerden biri tercih edilerek, bir özet metni oluşturulacaktır. Plandaki konularla uyumlu bir hafta ya da dönem sonunda bu özetin sunumu yapılacaktır. (Öğretim sürecinde sunum yapılacak konulardan seçim yapılabilir)
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Soru-Yanıt | 1 | 20 |
| Rapor Sunma | 1 | 30 |
| Toplantı Başkanlığı Yapma | 1 | 20 |
| Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma | 1 | 30 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Final Sınavı | 1 | 3 | 3 |
| Soru-Yanıt | 14 | 3 | 42 |
| Rapor Sunma | 1 | 35 | 35 |
| Toplantı Başkanlığı Yapma | 1 | 30 | 30 |
| Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma | 1 | 40 | 40 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 1 | 50 | 50 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 200 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 4 | |||||||||
| ÖÇ 2 | 5 | 4 | |||||||||
| ÖÇ 3 | 4 | 5 | 4 | 4 | |||||||
| ÖÇ 4 | 4 | ||||||||||
| ÖÇ 5 | 4 | ||||||||||
| ÖÇ 6 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | |
| ÖÇ 7 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| ÖÇ 8 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| ÖÇ 9 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek