GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
9236015012022 Türk Boylarında Yaylı Halk Çalgıları (Sibirya-Kıpçak) Seçmeli Ders Grubu 1 1 6,00

Dersin Seviyesi

Yüksek Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Dersin Amacı

Türk müzik kültürünü yansıtan Türk yaylı çalgıları, ilk çıkış yeri olan Orta Asya’dan farklı coğrafyalarda gelişerek ve değişerek günümüze ulaşmıştır. Türk insanının günlük yaşamı ve ihtiyaçları doğrultusunda değişen ve gelişen bu çalgılar, taşındıkları yeni bölgelerde yeni anlamlar kazanmıştır. Türk coğrafyasının farklı alanlarında yaratılmalarına rağmen şekil, yapı ve kullanıldıkları icralar bakımından ciddi benzerlikler gösteren bu çalgılar, Orta Asya’daki Türk boyları ile diğer bölgelerde yaşayan Türk boyları arasında çalgı aletleri bakımından ortak bir kültürel geçmiş, birlik ve ilişkinin varlığını ortaya koymaktadır. Bu dersin amacı, sözünü ettiğimiz ortak kültür mirasının, yaylı halk çalgıları etrafında nasıl oluştuğunu incelemek, bu çalgıları, şekil yapı özellikleri ve icra bağlamlarına göre Türkiye sahasında icra edilen yaylı halk çalgılarıyla karşılaştırmak ve ortak kültürel unsurları tespit ederek, öğrencilerimize Türk Dünyasının farklı bölgelerinde icra edilen; Kıpçak ve Sibirya Türk Gruplarının yaylı halk çalgılarını tanıtmaktır. Diğer taraftan faklı Türk boyları tarafından icra edilen bu yaylı halk çalgıların repertuvarlarını icra etmek de dersimizin amaçlarından birisidir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Doç. Dr. Özgür Çelik

Öğrenme Çıktıları

1 Orta Asya'daki Türk boyları tarafından icra edilen yaylı halk çalgıları hakkında bilgi sahibi olmak
2 Türk müzik kültürü ile ilgili karşılaştırma yapabilmek
3 Sibirya ve Kıpçak Türk boylarının icra ettiği eserler hakkında bilgi sahibi olup, bu eserleri icra edebilmek

Öğretim Sistemi

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

[Yok]

Dersin İçeriği

Kıpçak ve Sibirya Türk Boylarının yaylı halk çalgıları ile ilgili yapılmış olan yayınlar ışığında yaylı halk çalgıları şekil ve yapı özelliklerinin yanı sıra icra ortamları ve repertuvarları incelenecektir. Ayrıca, bu Türk boyları tarafından icra edilen bu yaylı halk çalgıların repertuvarlarını icra edilecektir.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Konular (Teorik) Öğretim Yöntem ve Teknikleri Ön Hazırlık
1 Yaylı çalgıların Tarihsel Gelişimi hakkında bilgi
2 Arkeolojik kazılarda elde edilen bulgular ışığında yaylı çalgılar
3 Anadolu sahasında yapılan arkeolojik kazılarda elde edilen bulgular
4 Anadolu sahası dışında yapılan arkeolojik kazılarda elde edilen bulgular
5 Yazılı kaynaklarda yaylı çalgılar hakkında bilgi
6 Türk Kültür sahasında görülen yaylı çalgılar
7 Sibirya Türk Grubu olarak adlandırılan Türk boyları hakkında genel bilgi
8 Ara sınav
9 Sibirya Türk Grubu Tarafından İcra Edilen Yaylı Halk Çalgıların şekil yapı özellikleri, icra teknikleri ve repertuvarları (Bızançı, Iıh, İgil, İkili)
10 Kıpçak Türk Grubu olarak adlandırılan Türk boyları hakkında genel bilgi
11 Kıpçak Grubu Tarafından İcra Edilen Yaylı Halk Çalgıların şekil yapı özellikleri, icra teknikleri ve repertuvarları (kılkobız)
12 Sibirya Türk Grubu Tarafından İcra Edilen Yaylı Halk Çalgıların şekil yapı özellikleri, icra teknikleri ve repertuvarları (Bızançı, Iıh, İgil, İkili)
13 Sibirya Türk Grubu Tarafından İcra Edilen Yaylı Halk Çalgıların şekil yapı özellikleri, icra teknikleri ve repertuvarları (Bızançı, Iıh, İgil, İkili)
14 Sibirya Türk Grubu Tarafından İcra Edilen Yaylı Halk Çalgıların şekil yapı özellikleri, icra teknikleri ve repertuvarları (Bızançı, Iıh, İgil, İkili)
15 Sibirya Türk Grubu Tarafından İcra Edilen Yaylı Halk Çalgıların şekil yapı özellikleri, icra teknikleri ve repertuvarları (Bızançı, Iıh, İgil, İkili)
16 Final sınavı

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Abdullayeva, S. (2002). Azerbaycan Halk Çalgı Aletleri. Bakü: Adiloğlu Neşriyatı. Arslan, M., Öger, A. (2007). “Uygur Türklerinde Bazı Çalgılar ve Çin Kültürüne Etkisi”, Halk Müziğinde Çalgılar Uluslararası Bildirileri. İstanbul: Motif Vakfı Yay. Çakmakoğlu, B. (2017). Kastamonu Yöresi Geleneksel Müzik Pratiklerinde Kemane. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel Bilimler Anabilim Dalı Duyusal Tasarım Doktora Programı. Çalışır, F. (2004). Müzik Dili Sözlüğü. Ankara: Ataçağ Sanatevi Yayınları. Çelik, Özgür. (2017). “Kitle İletişim Araçları Sayesinde Yerelden Ulusala Taşınan Bir Çalgı: Kabak Kemane”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 17/1 Yaz 2017, s. 155-166. Çelik, Özgür. (2018). Batı Anadolu’da Kabak Kemane ve İcra Geleneği. (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Halk Bilimi Anabilim Dalı, İzmir. Çelik, Özgür. (2019). “Kabak Kemane İçin Pozisyon Değiştirme Önerileri”, Eurasian Journal of Music and Dance, (15), 105-116 Çelik, Özgür. (2019). Kabak Kemane Metodu 1. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi. Çelik, Özgür. (2020). Kabak Kemane Metodu 2. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi. Çelik, Özgür. (2022). Kabak Kemane Metodu 3. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi. Erkan, S. (1996). Kırım ve Kafkasya Göçleri. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi Yay. Gazimihal, Mahmut Ragıp. (1958) . Asya ve Anadolu Kaynaklarında Iklığ. Ankara: Ses ve Tel Birliği Yay. Gürdal, İ. (2014). “Kopuz ve Türk Dünyası Halk Çalgıları”, Yeni Türkiye Türk Mûsıkîsi Özel Sayısı, Yıl:10 S. 57, 2014, ss. 165-175 İmin, M. (2002). “Kedimiy Çalgu-Gicek”, Şincang Sen’iti, S. 3, ss. 22-23. Kafesoğlu, İ. (2014). Selçuklular ve Selçuklu Tarihi Üzerine Araştırmalar. Ankara: Ötüken Yay. Kırzıoğlu, F. (1992). Yukarı Kür ve Çoruk Boyları’nda Kıpçaklar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay. Koçoğlu Gündoğdu, V. (2013). Günümüz Tuva Türkçesi Giriş-Dil Özellikleri-Metinler-Söz Dizini (Basılmamış Doktora Tezi). İzmir: Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Türk Dili ve Lehçeleri Anabilim Dalı. Litip, T., Tursun, İ. (2006). Uygur Müzik Aletleri. Kaşgar: Uygur Neşriyatı. Lord, A. B. (1995). “Orta-Asya ve Balkan Destanları Arasındaki İlişkiler” (Çev. Metin Ekici), Türk Kültüründe Nevruz Uluslar arası Bilgi Şöleni (Sempozyumu) Bildirileri, Ankara: AKM yay., ss. 273-308. Ögel, B. (1991). Türk Kültür Tarihine Giriş Türk Halk Musikisi Aletleri (Uygur Devleti’nden Osmanlılara) Cilt IX. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. Picken, L. (1975). Folk Musical Instrument of Turkey. London: Oxford University Press. Sertkaya, O. F. (1982). Eski Türkçe’de Mûsikî Terimleri ve Mûsikî Âlet İsimleri (Basılmamış Doçentlik Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Türk Dili Anabilim Dalı. Seyidova, Y. (2009). “Kamançanın Azerbaycan Musiki Medeniyetinin Gelişimindeki Rolü”, Kültür Evreni, S. 2 Bahar, ss. 494- 502. Slobin, M. (1976). Music in The Culture of Northern Afghanistan. Arizona: The University of Arizona Press. Şahin, H. İ. (2011). Türkmen Destanları ve Destancılık Geleneği. Konya: Kömen Yayınları. Yalgın, R. (1940). Cenupta Türkmen Çalgıları. Adana: Seyhan Basımevi. Yılmaz, Z. (2011). “14. Yüzyılda Musiki Tasavvuru: Hasan Kaşani’nin Kenzü’t Tuhaf Adlı Eseri”, İnsan ve Toplum, C.1 S. 2, 2011, ss. 87-109. Vertkov, K. vd. (1963). Atlas Muzıkalnıh Instrumentov Narodov. SSSR. Moskova. Mirfatih Z. (2007). Türklerin ve Tatarların Kökeni. İstanbul: Selenge Yayınları.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 10 10
Final Sınavı 1 12 12
Tartışma 14 3 42
Gösterme 12 2 24
Beyin Fırtınası 16 2 32
Makale Yazma 1 15 15
Makale Kritik Etme 14 1 14
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 14 1 14
Performans 14 2 28
Toplam İş Yükü (saat) 191

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10
ÖÇ 1 4 4 3 3 2 3 2 3
ÖÇ 2 4 4 3 3 2 3 2 3
ÖÇ 3 4 4 4 4 4 3 4
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek