GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
9237015352024 Disiplinlerarası Çalışmalarda Tasavvuf Seçmeli Ders Grubu 1 1 6,00

Dersin Seviyesi

Yüksek Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, tasavvuf düşüncesini disiplinler arası bir perspektifle ele alarak tasavvufun Temel İslam Bilimleri içerisindeki yerini ve sosyal bilimlerle ilişkili olduğu alanları incelemektir. Ders kapsamında tasavvufun tefsir, hadis, kelâm, fıkıh ve İslam felsefesi gibi İslami ilimlerle ilişkisi; sosyoloji, psikoloji, antropoloji, edebiyat, sanat ve modern düşünce bağlamındaki yansımaları analiz edilecektir. Klasik sûfî metinler ile çağdaş akademik çalışmalar birlikte değerlendirilerek tasavvufun tarihsel, kültürel ve entelektüel etkileri tartışılacaktır. Bu doğrultuda öğrencilerin tasavvufu yalnızca dinî bir disiplin olarak değil, aynı zamanda çok boyutlu bir düşünce, kültür ve yaşam pratiği olarak kavramaları hedeflenmektedir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Dr. Öğr. Üyesi Nuriye İNCİ

Öğrenme Çıktıları

1 Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler: 1. Tasavvufun temel kavram ve teorilerini açıklayabilir. 2. Tasavvufun tarihsel gelişimini ve farklı ekollerini değerlendirebilir. 3. Tasavvufun felsefe, psikoloji, sanat ve sosyolojiyle ilişkisini analiz edebilir. 4. Klasik sûfî metinleri akademik yöntemlerle yorumlayabilir. 5. Tasavvufun modern dünyadaki dönüşümünü eleştirel biçimde tartışabilir. 6. Disiplinler arası araştırma yöntemlerini tasavvuf çalışmalarına uygulayabilir. 7. Tasavvufun kültürel ve estetik boyutlarını akademik düzeyde inceleyebilir. 8. Karşılaştırmalı mistisizm çalışmalarına yönelik teorik perspektif geliştirebilir.

Öğretim Sistemi

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

yok

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

yok

Dersin İçeriği

Bu ders; tasavvufun temel kavramları, tarihsel gelişimi, klasik sûfî düşünürler, tasavvuf-felsefe ilişkisi, tasavvuf psikolojisi, sûfî estetik ve sanat anlayışı, edebiyat ve müzikte tasavvuf, toplumsal yapılar ve tarikatlar, modernleşme süreçlerinde tasavvufun dönüşümü, çağdaş dünyada mistisizm ve maneviyat tartışmaları gibi konuları disiplinler arası bir yaklaşımla ele alır.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Konular (Teorik) Öğretim Yöntem ve Teknikleri Ön Hazırlık
1 Tasavvufa Giriş: Kavramlar, kaynaklar ve yöntemler Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
2 Tasavvufun tarihsel gelişimi ve erken dönem zühd hareketleri Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
3 Klasik sûfî düşünürler: Cüneyd, Gazâlî, İbn Arabî Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
4 Tasavvuf ve İslam felsefesi ilişkisi Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
5 Tasavvuf psikolojisi: Nefs, benlik ve bilinç Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
6 Tasavvuf ve etik: Ahlâk, erdem ve insan anlayışı Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
7 Vize
8 Tasavvuf ve edebiyat: Mevlânâ, Yunus Emre, Attâr Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
9 Tarikatlar ve toplumsal yapı Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
10 Batı’da tasavvuf araştırmaları ve karşılaştırmalı mistisizm Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
11 Çağdaş dünyada maneviyat ve yeni mistik akımlar Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
12 Modernleşme sürecinde tasavvuf Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
13 final sınavı

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Taş, E., & İnci, N. (2025). Tasavvuf Düşüncesinde Nefs: Bibliyometrik Analiz ve Akademik Eğilimler. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 27(27), 509-534. Sosyal Bilimlerde Disiplinlerarası Çalışmanın İmkanı: Tasavvuf Örneği, ed. Ahmet Cahid Haksever, Sağır, C. (2024). Tasavvuf Temelli Psikolojiye Dair Lisansüstü Tezler: Doküman Analizi. Balıkesir İlahiyat Dergisi, (20), 55-76.Yılmaz, Ö. (Ed.). (2025). Tasavvuf Araştırmaları Lisansüstü Çalışmalar Kılavuzu. Oku Okut Yayınları.Yücer, H. M. (2017). Ortak Sosyalbilimsel Çalışmaların Önemi: Sosyoloji ve Tasavvuf Disiplinleri Arasındaki İmkanlar Üzerine. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 1(1), 5-15.ELBİR, B. 2015-2025 YILLARI ARASINDA MEVLÂNÂ CELÂLEDDÎN RÛMÎ HAKKINDA YAPILAN LİSANSÜSTÜ ÇALIŞMALARDA GÖRÜLEN GÜNCEL EĞİLİMLER.Edis, M. S. (2025). Tasavvuf Araştırmalarında Yapay Zekâ Kullanımı: İmkânlar ve İhlâller. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 25(2), 1687-1711.Tan, N. (2017). Mikro Sosyal Bilimlerin Birikimi Tasavvuf Araştırmacısına Ne Söyler?. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 1(2), 1-6.

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Anlatım, metin okuma ve çözümleme, seminer tartışmaları, öğrenci sunumları, problem temelli öğrenme, düşünce atölyeleri.

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 1 1
Final Sınavı 1 1 1
Derse Katılım 14 3 42
Tartışma 6 3 18
Makale Yazma 8 3 24
Makale Kritik Etme 8 3 24
Bireysel Çalışma 14 2 28
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma 6 3 18
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma 8 3 24
Toplam İş Yükü (saat) 180

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6
ÖÇ 1 5 5 5 5 5 5
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek