GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 9237015372024 | Erken Dönem Tasavvuf Literatürü | Seçmeli Ders Grubu | 1 | 1 | 6,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Türkçe
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, tasavvufun erken dönem teşekkül sürecini Gazâlî öncesi temel metinler üzerinden incelemek; zühd, velâyet, mârifet, nefs terbiyesi ve tasavvufun meşruiyeti gibi ana problemleri metin merkezli bir yaklaşımla analiz etmektir. Daha sonraki klasik eserler, erken dönemin düşünsel mirasının nasıl yorumlandığını göstermek üzere sınırlı ölçüde ele alınacaktır.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Nuriye İNCİ
Öğrenme Çıktıları
| 1 | Öğrenci, erken dönem tasavvuf literatürünün temel metinlerini ve müelliflerini tarihsel bağlamı içinde tanımlar. Öğrenci, erken dönem tasavvufta ortaya çıkan temel kavram ve problemleri (zühd, velâyet, mârifet, nefs, şeriat–hakikat ilişkisi vb.) analiz eder. Öğrenci, birincil tasavvuf metinlerini yakın okuma yöntemiyle eleştirel biçimde yorumlar. Öğrenci, farklı tasavvuf metinlerinde aynı kavramın nasıl farklı biçimlerde ele alındığını karşılaştırmalı olarak değerlendirir. Öğrenci, tasavvufun erken dönem teşekkül sürecinde fıkıh, hadis ve kelâm ile ilişkisini tartışır. Öğrenci, erken dönem tasavvuf mirasının sonraki klasik eserlerde nasıl alımlandığını ve dönüştürüldüğünü açıklar. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
[Yok]
Dersin İçeriği
Ders, erken dönem tasavvuf literatürünün kurucu metinlerine odaklanmaktadır. Muhâsibî, Hakîm Tirmizî, Serrâc, Kelâbâzî, Sülemî, Kuşeyrî ve Hucvîrî’nin eserlerinden seçilmiş pasajlar problematik temalar etrafında okunacaktır. Mevlânâ, İbn Arabî ve Osmanlı dönemi sûfî metinleri, erken dönem kavramlarının sonraki yüzyıllarda nasıl yeniden yorumlandığını göstermek üzere karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | Dersin çerçevesi: Erken dönem nedir? Tasavvuf tarihini metinle okuma | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 2 | Zühd nedir? Erken zühd metinlerinden seçmeler (Hasan-ı Basrî rivayetleri) | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 3 | Nefs ve ahlâk problemi: Muhâsibî, er-Riʿâye | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 4 | Velâyet kavramı: Hakîm Tirmizî, Hatmü’l-evliyâ | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 5 | Tasavvufun dili ve sınırları: Serrâc, el-Lümaʿ | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 6 | Tasavvuf bid‘at mıdır?: Kelâbâzî, et-Taʿarruf | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 7 | vize | ||
| 8 | Sülemî, Tabakātü’s-sûfiyye | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 9 | Tasavvufun sistemleşmesi: Kuşeyrî, er-Risâle | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 10 | Hucvîrî, Keşfü’l-mahcûb | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 11 | Menkıbe, otorite ve hafıza: Ebû Nuaym, Hilyetü’l-evliyâ | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 12 | Tasavvufi mirasın şiirsel dönüşümü: Mevlânâ, Mesnevî (seçmeler) | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 13 | Velâyet doktrininin metafizikleşmesi: İbn Arabî, Fütûhât (seçmeler) | Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir. | |
| 14 | final sınavı |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Hâris el-Muhâsibî, er-Riʿâye li-ḥukûkillâh Hakîm et-Tirmizî, Hatmü’l-evliyâ Ebû Nasr es-Serrâc, el-Lümaʿ fî’t-taṣavvuf Ebû Bekir el-Kelâbâzî, et-Taʿarruf li-mezhebi ehli’t-taṣavvuf Ebû Abdurrahman es-Sülemî, Ṭabaḳātü’ṣ-ṣûfiyye Abdülkerîm el-Kuşeyrî, er-Risâle Ali b. Osman el-Hucvîrî, Keşfü’l-maḥcûb, Kuşeyrî, Letâifü’l-işârât Herevî, Menâzilü’s-sâirîn Kelâbâzî, Bahrü’l-fevâid Süleyman Uludağ, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Bu ders, erken dönem tasavvuf literatürünü birincil metinler üzerinden ele alan, seminer temelli ve metin merkezli bir yöntemle yürütülür. Öğretim sürecinde yakın okuma, kavram çözümlemesi ve problematik temelli tartışma yöntemleri uygulanır. Haftalık dersler, öğretim elemanının kısa yönlendirici sunumlarıyla başlar ve öğrencilerin önceden hazırladığı metin okumaları etrafında yürütülen tartışmalarla devam eder. İkincil literatür, metinlerin tarihsel ve teorik bağlamını desteklemek amacıyla yardımcı kaynak olarak kullanılır. Ders kapsamında öğrencilerden metin tahliline dayalı sunumlar ve yazılı akademik çalışmalar yapmaları beklenir.
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 14 | 3 | 42 |
| Tartışma | 14 | 1 | 14 |
| Bireysel Çalışma | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma | 6 | 3 | 18 |
| Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma | 8 | 3 | 24 |
| Okuma | 14 | 3 | 42 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 170 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | |
| ÖÇ 1 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek