GERİ DÖN

Ders Öğretim Planı

Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Türü Yıl Yarıyıl AKTS
9240015112024 Klasik Din Felsefesi Metinleri Seçmeli Ders Grubu 1 1 6,00

Dersin Seviyesi

Yüksek Lisans

Dersin Sunulduğu Dil

Türkçe

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, klasik döneme ait din felsefesi metinlerini hem İslam dünyasından hem de Batı geleneğinden seçilmiş örnekler üzerinden okumak, kavramsal ve argümantatif yapıları incelemek ve karşılaştırmalı bir bakış açısı geliştirmektir. Öğrenciler, Tanrı anlayışı, yaratılış, özgür irade, kötülük problemi, akıl-vahiy ilişkisi gibi temel meseleleri klasik kaynakların dili ve bağlamı içinde tartışabileceklerdir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Doç. Dr. Muhammet Caner ILGAROĞLU

Öğrenme Çıktıları

1 Hem İslam hem de Batı geleneklerinden din felsefesine dair klasik felsefî metinleri okumak ve eleştirel olarak analiz etmek. Benzer problemlere yaklaşımlarında farklı gelenekleri karşılaştırmak. İncelenen metinlerdeki temel kavramları, argümanları ve bağlamları tespit edip açıklamak. Eleştirel okuma, tartışma ve yorumlama becerileri geliştirmek. Klasik argüman ve tartışmaları çağdaş din felsefesi tartışmalarıyla ilişkilendirmek.
2 Din felsefesinde "klasik metin" kavramını, klasiklerin epistemolojik değerini ve metin okuma/analiz metodolojisini açıklar.
3 Antik Yunan filozoflarının (Platon, Aristoteles) ilahi varlık, ruh ve evren tasavvurlarını içeren metinleri felsefi açıdan analiz eder.
4 Klasik Dönem İslam Felsefesinde (Kindi, Fârâbî, İbn Sînâ) Tanrı'nın varlığı ve birliği (tevhid) üzerine yazılmış özgün metinleri değerlendirir.
5 Orta Çağ Hristiyan Felsefesi metinlerinde (Augustinus, Anselmus, Thomas Aquinas) Tanrı'nın varlığının ontolojik ve kozmolojik kanıtlarını karşılaştırır.
6 Klasik kelam ve felsefe metinlerinde yer alan Tanrı'nın sıfatları ve zat-sıfat ilişkisi tartışmalarını inceleyerek eleştirel çıkarımlarda bulunur.
7 İbn Rüşd ve Maimonides gibi düşünürlerin metinleri üzerinden akıl-vahiy ve din-felsefe ilişkisi tartışmalarını çözer.
8 Din felsefesi klasiklerindeki ilahi adalet (teodise) ve kötülük problemi metinlerini analiz ederek özgür irade tartışmalarıyla ilişkilendirir.
9 Metinlerde geçen klasik argümanları (kozmolojik, teleolojik, ontolojik) mantıksal ve felsefi tutarlılık açısından değerlendirir.
10 İslâm ve Batı felsefe geleneklerindeki nübüvvet/vahiy kuramlarına dair klasik metinleri mukayeseli olarak okur.
11 Ruhun ölümsüzlüğü ve ahiret hayatına (meâd) ilişkin klasik felsefi metinleri kavramsal olarak çözümler.
12 Erken Modern Dönem düşünürlerinin (Descartes, Spinoza, Leibniz) klasik din felsefesi problemlerine dair metinlerini geleneksel yaklaşımlarla karşılaştırır.
13 David Hume ve Immanuel Kant'ın klasik din felsefesi argümanlarına getirdiği eleştirel metinleri inceler ve sınırlarını tespit eder.
14 Klasik felsefi metinlerdeki terminolojiyi (Arapça, Latince veya Yunanca karşılıklarıyla) doğru bağlamda kullanır.

Öğretim Sistemi

Birinci Öğretim

Dersin Ön Koşulu Olan Dersler

Din Felsefesine Giriş

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar

Öğrencilere birincil metinlerle aktif biçimde meşgul olmalarını sağlamak için bireysel ve grup okumaları verilecektir. Her öğrenciden seçilmiş bir pasaj veya düşünür üzerine kısa bir eleştirel sunum hazırlaması beklenecektir. Ders boyunca Batı ve İslam gelenekleri arasında karşılaştırmalı tartışmalar vurgulanacaktır. Hem metin yorumuna hem de felsefî analize dikkat edilecektir. Öğrencilerin din felsefesiyle ilgili akademik konferans, seminer veya çalıştaylara katılmaları teşvik edilecektir. Klasik metinleri (çeviri ve özgün dilde) içeren dijital kaynaklar ve açık erişim veri tabanları tanıtılacaktır.

Dersin İçeriği

Din felsefesinin felsefî ve teolojik temelleri; Batı ve İslam geleneklerindeki temel klasik kaynaklardan okumalar; Platon, Aristoteles, Augustinus ve Aquinas’ta Tanrı, yaratma ve metafizik; İslam kelâmı ve felsefesi (Fârâbî, İbn Sînâ, Gazzâlî, İbn Rüşd); akıl-vahiy ilişkisi, özgür irade ve kader, kötülük problemi, ilahî bilgi ve nedensellik gibi temel tartışmalar; Batı ve İslam metinlerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi; klasik tartışmaların günümüz din felsefesi sorunlarıyla ilişkisi.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

Hafta Konular (Teorik) Öğretim Yöntem ve Teknikleri Ön Hazırlık
1 Giriş – Klasik din felsefesi nedir? Metinlerle çalışma yöntemleri Öğretim Yöntem ve Teknikleri: Sunum, tartışma Temel din felsefesi kavramlarını gözden geçirme
2 Antik Yunan mirası – Platon ve Aristoteles’te Tanrı anlayışı Metin okuma, analiz Aristoteles’in Metafizik’ten seçilmiş bölümler
3 Augustinus – Tanrı, kötülük problemi, özgür irade Metin inceleme, tartışma Confessiones ve De Civitate Dei’den seçilmiş parçalar
4 Aquinas – Akıl ve vahiy, Tanrı’nın varlığı için beş yol Metin analizi, sunum Summa Theologica’dan ilgili bölümler
5 Erken İslam düşüncesinde kelamî tartışmalar – Mu‘tezile ve Eş‘arî geleneği Kaynak okuma Kadî Abdülcebbar ve Eş‘arî’den pasajlar
6 Fârâbî – Tanrı, akıl, sudûr Metin okuma, yorumlama el-Medînetü’l-Fâzıla seçmeleri
7 İbn Sînâ – Varlık, zorunlu varlık kavramı Metin analizi eş-Şifâ ve en-Necât bölümleri
8 İbn Rüşd – Felsefe ve din ilişkisi Tartışma, karşılaştırma Fasl al-Maqāl
9 Gazâlî – Felsefe eleştirisi, Tanrı ve nedensellik Metin inceleme Tehâfütü’l-Felâsife seçmeleri
10 Thomas Aquinas ve İbn Rüşd karşılaştırması – Akıl ve vahiy Karşılaştırmalı analiz İlgili pasajlar
11 Özgür irade ve kader problemi – Augustinus, Mu‘tezile, Gazâlî Metin karşılaştırması, tartışma İlgili metinlerden bölümler
12 Kötülük problemi – Augustinus, Aquinas, İslam düşünürleri Grup tartışması Klasik metinlerden seçmeler
13 Aydınlanma Dönemi ve Klasik Eleştiriler: David Hume ve Immanuel Kant’ın Din Felsefesi Metinleri Sokratik Sorgulama, Metin Tahlili (Hermeneotik Analiz), Eleştirel Tartışma, Beyin Fırtınası Hume’un Din Üstüne Doğal Diyaloglar ve Kant’ın Saf Aklın Eleştirisi (Transandantal Diyalektik) eserlerinden seçilen metinlerin okunması ve eleştirel notlar çıkarılması.
14 Seminer Sunumları, Klasik Metin Analizi Uygulamaları ve Genel Değerlendirme Öğrenci Sunumları, Örnek Olay / Metin İncelemesi, Soru-Cevap, Akran Değerlendirmesi Dönem boyunca incelenen klasik metinlerden seçilen bir konu üzerine hazırlanan akademik analiz taslağının / bildirisinin sunuma hazır hale getirilmesi.

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Augustinus, İtiraflar ve Tanrı’nın Şehri Thomas Aquinas, Summa Theologica (ilgili bölümler) Fârâbî, el-Medînetü’l-Fâzıla ve Kitabu'l-Mille İbn Rüşd, Faslü’l-Makâl Gazzâlî, Tehâfütü’l-Felâsife

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Klasik metinlerin yakından okunması Karşılaştırmalı tartışmalar Öğrenci sunumları Grup çalışmaları İkincil literatürün eleştirel analizi

Değerlendirme

Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Adet Değer
Ara Sınav 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Adet Değer
Final Sınavı 1 100
Toplam 100
Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri 40
Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri 60

Staj Durumu

Yok

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlikler Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav 1 1 1
Final Sınavı 1 1 1
Derse Katılım 36 1 36
Tartışma 36 1 36
Seminer 14 1 14
Makale Kritik Etme 36 1 36
Bireysel Çalışma 48 1 48
Toplam İş Yükü (saat) 172

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12
ÖÇ 1 3 3 4 5 3 4 5 3 4 5 3 5
ÖÇ 2 4 4 4 5 4 5 4 5 4 3 5 5
ÖÇ 3
ÖÇ 4
ÖÇ 5
ÖÇ 6
ÖÇ 7
ÖÇ 8
ÖÇ 9
ÖÇ 10
ÖÇ 11
ÖÇ 12
ÖÇ 13
ÖÇ 14
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek