GERİ DÖN
Ders Öğretim Planı
| Dersin Kodu | Dersin Adı | Dersin Türü | Yıl | Yarıyıl | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| 9240015132024 | Klasik İslam Felsefesinin Ana Sorunları | Seçmeli Ders Grubu | 1 | 1 | 6,00 |
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Sunulduğu Dil
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, Klasik İslam felsefesinin temel kavramlarını, problemlerini ve filozoflarını ele almak; onların Batı felsefesiyle ilişkilerini ve karşılaştırmalı boyutlarını incelemektir. Öğrenciler, metin okumaları ve tartışmalar yoluyla İslam felsefesinin temel sorunlarını eleştirel bir perspektifle değerlendirmeyi öğreneceklerdir.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Doç. Dr. Muhammet Caner ILGAROĞLU
Öğrenme Çıktıları
| 1 | İslam ve Batı geleneklerinden klasik felsefi metinleri okumak ve eleştirel olarak analiz etmek. Farklı geleneklerin benzer problemlere yaklaşımlarını karşılaştırmak. İncelenen metinlerdeki temel kavram, argüman ve bağlamları tanımlamak ve açıklamak. Eleştirel okuma, tartışma ve yorumlama becerilerini geliştirmek. Klasik argüman ve tartışmaları din felsefesindeki çağdaş tartışmalarla ilişkilendirmek. |
| 2 | İslam felsefesinin teşekkül sürecini, ana felsefi gelenekleri (Meşşâîlik, İşrâkıylık, Kelâm felsefesi) ve antik mirasa olan bağını açıklar. |
| 3 | Duyusal, akli ve sezgisel bilgi türlerini; felsefe ile vahiy arasındaki epistemolojik ilişkiyi tahlil eder. |
| 4 | Klasik varlık kategorilerini, cevher-araz ayrımını ve varlığın temel ontolojik niteliklerini değerlendirir. |
| 5 | İbn Sînâ'nın Vacibü'l-Vücud (Zorunlu Varlık) ve Mümkinü'l-Vücud (Mümkün Varlık) ayrımını ve bunun kelami/felsefi sonuçlarını kavrar. |
| 6 | Âlemin zamansal olarak sonradan yaratılışı (hudûs) ile ezeli oluşu (kıdem) üzerine yürütülen felsefi-kelami tartışmaları karşılaştırır. |
| 7 | Tanrı-âlem ilişkisi bağlamında ilahi sıfatların niteliğini ve Tanrı'nın tikel nesneleri bilip bilmediği tartışmasını tartışır. |
| 8 | Fârâbî ve İbn Sînâ'nın Bir'den çoğun türeyişini açıklayan südur (emanation) modelini ve göksel küreler kozmolojisini temellendirir. |
| 9 | Nefsin mahiyeti, bedenle ilişkisi, ölümsüzlüğü ve İbn Sînâ'nın "Boşlukta Süzülen İnsan" düşünce deneyini analiz eder. |
| 10 | Bilfiil akıl, müstefâd akıl ve Faal Akıl kavramlarını; insan aklının ilahi aydınlanmayla olan temasını açıklar. |
| 11 | İrade özgürlüğü, determinizm, nedensellik ve insanın eylemlerindeki sorumluluğu çerçevesinde ahlaki temelleri saptar. |
| 12 | Fârâbî'nin toplum, devlet, toplumsal düzen ve filozof-hükümdar modellerini güncel siyaset felsefesi sorunlarıyla ilişkilendirir. |
| 13 | Peygamberliğin rasyonel ve psikolojik temellerini, seziş gücünü ve din ile felsefe arasındaki sembolik/hakikat ilişkisini inceler. |
| 14 | Gazâlî'nin felsefe eleştirisini (Tehâfüte'l-Felâsife) ve İbn Rüşd'ün savunmasını (Tehâfüte't-Tehâfüt) nedensellik ve metodoloji açısından sentezleyen bir değerlendirme yapar. |
Öğretim Sistemi
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
İslam Felsefesine Giriş Dersi
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Öğrencilerin derse düzenli devamı ve aktif katılımı beklenmektedir. Haftalık okumaların derse gelmeden önce yapılması önemlidir. Klasik metinlerin yanı sıra güncel akademik literatürden de faydalanılacaktır. Sunum ve tartışmalarda eleştirel bakış açısı teşvik edilecektir. Ara sınav ve dönem ödevi öğrencilerin derinlikli analiz yapabilme kabiliyetini ölçmeyi amaçlayacaktır.
Dersin İçeriği
İslam felsefesinin doğuşu ve entelektüel bağlamı Sudûr teorisi ve varlık anlayışı Akıl, vahiy ve din ilişkisi Nefs, mutluluk ve ahlak İslam filozoflarında siyaset ve toplum İbn Rüşd, Gazzâlî ve Fârâbî üzerinden felsefe-din tartışmaları
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
| Hafta | Konular (Teorik) | Öğretim Yöntem ve Teknikleri | Ön Hazırlık |
|---|---|---|---|
| 1 | İslam felsefesine giriş: tarihsel bağlam ve temel problemler | Ders anlatımı, tartışma | Adamson, Philosophy in the Islamic World, Giriş |
| 2 | Fârâbî’de varlık ve akıl anlayışı | Ders anlatımı, metin okuma | Fârâbî, el-Medînetü’l-Fâzıla (ilgili bölümler) |
| 3 | İbn Sînâ’da metafizik ve zorunlu varlık teorisi | Ders anlatımı, metin analizi | İbn Sînâ, eş-Şifâ, Metafizik (I. Kitap) |
| 4 | Ruh ve nefis tartışmaları: İbn Sînâ ve İbn Rüşd | Ders anlatımı, karşılaştırmalı tartışma | İbn Sînâ, en-Necât; İbn Rüşd, Şerhu’n-Nefs |
| 5 | Nübüvvet ve vahiy anlayışları | Ders anlatımı, grup tartışması | Fârâbî, Kitāb al-Milla; İbn Sînâ, eş-Şifâ, Nübüvvet bölümü |
| 6 | Din–felsefe ilişkisi: Fârâbî, İbn Rüşd ve Gazzâlî | Vaka analizi, tartışma | İbn Rüşd, Faslü’l-Makâl; Gazzâlî, el-Munkiz mine’d-Dalâl |
| 7 | Gazzâlî’nin filozoflara eleştirisi (Tehâfütü’l-Felâsife) | Metin okuma, tartışma | Gazzâlî, Tehâfütü’l-Felâsife (seçilen bölümler) |
| 8 | İbn Rüşd’ün savunusu (Tehâfütü’t-Tehâfüt, Faslü’l-Makâl) | Metin analizi, öğrenci sunumları | İbn Rüşd, Tehâfütü’t-Tehâfüt (ilgili bölümler) |
| 9 | Tanrı–âlem ilişkisi: sudûr teorisi ve yaratma problemi | Ders anlatımı, karşılaştırmalı tartışma | Fârâbî, es-Siyâsetü’l-Medeniyye; İbn Sînâ, eş-Şifâ, Metafizik |
| 10 | Determinizm ve özgür irade tartışmaları | Tartışma, grup çalışması | İbn Rüşd, Tehâfütü’t-Tehâfüt (özgür irade bölümleri) |
| 11 | İslam felsefesinin çağdaş tartışmalara etkileri | Genel değerlendirme, seminer sunumları | Nasr, History of Islamic Philosophy, Son bölüm |
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Fârâbî, el-Medînetü’l-Fâzıla ve Kitâbu’l-Mille. İbn Sînâ, eş-Şifâ (Metafizik) ve en-Necât. Gazzâlî, Tehâfütü’l-Felâsife. İbn Rüşd, Tehâfütü’t-Tehâfüt ve Faslü’l-Makâl. Nasr, S. H. İslam Felsefesi Tarihi. Adamson, P. Philosophy in the Islamic World.
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Klasik metinlerin yakın okuması Karşılaştırmalı tartışmalar Öğrenci sunumları Grup çalışması İkincil literatürün eleştirel analizi
Değerlendirme
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | Adet | Değer |
|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | Adet | Değer |
| Final Sınavı | 1 | 100 |
| Toplam | 100 | |
| Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri | 40 | |
| Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri | 60 | |
Staj Durumu
yok
İş Yükü Hesaplaması
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Final Sınavı | 1 | 1 | 1 |
| Derse Katılım | 36 | 1 | 36 |
| Tartışma | 36 | 1 | 36 |
| Seminer | 14 | 1 | 14 |
| Makale Kritik Etme | 36 | 1 | 36 |
| Bireysel Çalışma | 48 | 1 | 48 |
| Toplam İş Yükü (saat) | 172 | ||
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
| PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 | PÇ 8 | PÇ 9 | PÇ 10 | PÇ 11 | PÇ 12 | |
| ÖÇ 1 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| ÖÇ 2 | ||||||||||||
| ÖÇ 3 | ||||||||||||
| ÖÇ 4 | ||||||||||||
| ÖÇ 5 | ||||||||||||
| ÖÇ 6 | ||||||||||||
| ÖÇ 7 | ||||||||||||
| ÖÇ 8 | ||||||||||||
| ÖÇ 9 | ||||||||||||
| ÖÇ 10 | ||||||||||||
| ÖÇ 11 | ||||||||||||
| ÖÇ 12 | ||||||||||||
| ÖÇ 13 | ||||||||||||
| ÖÇ 14 |
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek